Tử hình có thể xem hình phạt nghiêm khắc nhất trong hệ thống hình phạt của pháp luật hình sự Việt Nam. Việc xem xét bản án tử hình trước khi thi hành là một thủ tục bắt buộc nhằm bảo đảm quyền con người, sự công bằng và minh bạch trong quá trình thực thi pháp luật.
Các quy định về thủ tục này được cụ thể hóa tại Điều 367 Bộ luật Tố tụng hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2021 và các văn bản pháp luật liên quan. Bạn đọc hãy cùng Luật Emerald tìm hiểu qua bài viết dưới đây.
1. Tử hình là gì?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 40 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017, tử hình là hình phạt đặc biệt chỉ áp dụng đối với người phạm tội đặc biệt nghiêm trọng thuộc một trong nhóm các tội xâm phạm an ninh quốc gia, xâm phạm tính mạng con người, các tội phạm về ma túy, tham nhũng và một số tội phạm đặc biệt nghiêm trọng khác do Bộ luật này quy định.
2. Thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành
Thủ tục xem xét bản án tử hình trước khi thi hành được quy định tại Điều 367 Bộ luật Tố tụng hình sự. Khi bản án tử hình có hiệu lực pháp luật, thay vì đưa ra thi hành thì phải trải qua thủ tục để các chủ thể có thẩm quyền xem xét kháng nghị giám đốc thẩm, tái thẩm và xem xét đơn xin ân giảm. Khi trải qua thủ tục này và đáp ứng điều kiện, bản án tử hình mới được đưa ra thi hành.
– Gửi hồ sơ vụ án, bản án: Sau khi bản án tử hình có hiệu lực pháp luật, hồ sơ vụ án phải được gửi ngay cho Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và bản án phải được gửi ngay cho Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao;
– Chuyển trả hồ sơ vụ án:
+ Sau khi đã xem xét hồ sơ vụ án để quyết định kháng nghị hoặc quyết định không kháng nghị giám đốc thẩm hoặc tái thẩm, Tòa án nhân dân tối cao phải chuyển hồ sơ vụ án cho Viện kiểm sát nhân dân tối cao.
+ Trong thời hạn 01 tháng kể từ ngày nhận được hồ sơ vụ án, Viện kiểm sát nhân dân tối cao phải trả lại hồ sơ vụ án cho Tòa án nhân dân tối cao;
– Ra quyết định kháng nghị/ không kháng nghị: Trong thời hạn 02 tháng kể từ ngày nhận được hồ sơ vụ án, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao phải quyết định kháng nghị hoặc quyết định không kháng nghị giám đốc thẩm hoặc tái thẩm;
– Gửi đơn xin ân giảm: Trong thời hạn 07 ngày kể từ ngày bản án có hiệu lực pháp luật, người bị kết án được gửi đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước;
– Thi hành bản án:
+ Bản án tử hình được thi hành nếu Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao không kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm và người bị kết án không có đơn xin ân giảm lên Chủ tịch nước.
+ Trường hợp bản án tử hình bị kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm mà Hội đồng giám đốc thẩm, Hội đồng tái thẩm Tòa án nhân dân tối cao quyết định không chấp nhận kháng nghị và giữ nguyên bản án tử hình thì Tòa án nhân dân tối cao phải thông báo ngay cho người bị kết án biết để họ làm đơn xin ân giảm hình phạt tử hình;
+ Trường hợp người bị kết án có đơn xin ân giảm hình phạt tử hình thì bản án tử hình được thi hành sau khi Chủ tịch nước bác đơn xin ân giảm
3. Quyết định thi hành án tử hình
Thẩm quyền, nội dung và trình tự ra quyết định thi hành án tử hình được quy định tại Điều 77 Luật Thi hành án hình sự 2019, theo đó:
– Chánh án Tòa án đã xét xử sơ thẩm ra quyết định thi hành án tử hình.
– Nội dung quyết định:
+ Ngày, tháng, năm ra quyết định;
+ Họ, tên, chức vụ của người ra quyết định;
+ Bản án, quyết định được thi hành;
– Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày ra quyết định thi hành án tử hình, Tòa án phải gửi quyết định đó cho các cơ quan sau đây:
+ Viện kiểm sát, cơ quan thi hành án hình sự cùng cấp;
+ Trại tạm giam nơi người chấp hành án đang bị giam giữ;
+ Sở Tư pháp nơi Tòa án đã ra quyết định thi hành án có trụ sở.
4. Những trường hợp không thi hành án tử hình
Theo quy định tại khoản 3 Điều 40 Bộ luật Hình sự, không thi hành án tử hình đối với người bị kết án nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây:
– Phụ nữ có thai hoặc phụ nữ đang nuôi con dưới 36 tháng tuổi;
– Người đủ 75 tuổi trở lên;
– Người bị kết án tử hình về tội tham ô tài sản, tội nhận hối lộ mà sau khi bị kết án đã chủ động nộp lại ít nhất ba phần tư tài sản tham ô, nhận hối lộ và hợp tác tích cực với cơ quan chức năng trong việc phát hiện, điều tra, xử lý tội phạm hoặc lập công lớn.
Phan Văn Có
Trên đây là bình luận, chia sẻ của Luật Việt Á Âu về “Xem xét bản án tử hình trước khi thi hành”. Nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.