1/ Chuẩn bị phạm tội là gì?
Chuẩn bị phạm tội là giai đoạn đầu tiên của quá trình phạm tội thể hiện ra ngoài thế giới khách quan và trách nhiệm hình sự được đặt ra (giai đoạn hình thành âm mưu, dự định, toan tính…diễn ra trong ý thức người phạm tội thì không đặt ra vấn đề trách nhiệm hình sự cho dù nó có nguy hiểm đến đâu). Giai đoạn này người phạm tội có hành vi chuẩn bị tạo điều kiện cần thiết cho việc thực hiện tội phạm chứ chưa bắt đầu thực hiện tội phạm.
Tại Bộ luật Hình sự 2015 sửa đổi, bổ sung 2017 thì việc “Chuẩn bị phạm tội” được quy định như sau:
Điều 14. Chuẩn bị phạm tội*
- Chuẩn bị phạm tội là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm hoặc thành lập, tham gia nhóm tội phạm, trừ trường hợp thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm quy định tại Điều 109, điểm a khoản 2 Điều 113 hoặc điểm a khoản 2 Điều 299 của Bộ luật này.
Theo quy định trên, các hành vi bị coi là chuẩn bị phạm tội bao gồm:
– Tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện: Công cụ phạm tội có thể là vũ khí, hung khí, gậy gộc, dây trói… Phương tiện phạm tội là những vật dùng để tạo điều kiện cho việc phạm tội được thuận lợi như xe máy dùng để cướp giật, thang để leo vào nhà… Ví dụ: đi mua súng để giết người.
Sửa soạn công cụ phương tiện là việc người phạm tội tự chế tạo công cụ phương tiện hoàn toàn mới hay sửa chữa, thay đổi tính năng, hình dáng, kích thước của đồ vật nào đó có sẵn nhằm mục đích phạm tội.
– Tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm: Chuẩn bị kế hoạch phạm tội, thăm dò quy luật sinh hoạt của người bị hại, tìm người giúp đỡ, tìm nơi cất giấu tang vật của tội phạm…
– Thành lập, tham gia nhóm tội phạm: là hành vi rủ rê, lôi kéo, cưỡng bức, lừa gạt, tụ tập người khác tham gia vào nhóm tội phạm. Ở đây, loại trừ trường hợp thành lập, tham gia tổ chức tội phạm đã cấu thành tội độc lập.
– Thành lập hoặc tham gia tổ chức nhằm lật đổ chính quyền nhân dân (Điều 109 BLHS);
– Thành lập, tham gia tổ chức khủng bố, tổ chức tài trợ khủng bố (Điểm a Khoản 2 Điều 113 BLHS);
– Thành lập, tham gia tổ chức khủng bố, tổ chức tài trợ khủng bố (điểm a khoản 2 Điều 299 BLHS);
2/ Trường hợp nào người chuẩn bị phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự?
Người chuẩn bị phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự được chia thành hai nhóm:
Nhóm 1: Người chuẩn bị phạm tội quy định tại một trong các điều 108, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 123, 134, 168, 169, 207, 299, 300, 301, 302, 303 và 324 của Bộ luật Hình sự thì phải chịu trách nhiệm hình sự. (Khoản 2 Điều 14 BLHS)
– Tội phản bội Tổ quốc;
– Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân;
– Tội gián điệp;
– Tội xâm phạm an ninh lãnh thổ;
– Tội bạo loạn;
– Tội khủng bố nhằm chống chính quyền nhân dân;
– Tội phá hoại cơ sở vật chất – kỹ thuật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;
– Tội phá hoại việc thực hiện các chính sách kinh tế – xã hội;
– Tội phá hoại chính sách đoàn kết;
– Tội làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam;
– Tội phá rối an ninh;
– Tội chống phá cơ sở giam giữ;
– Tội tổ chức, cưỡng ép, xúi giục người khác trốn đi nước ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân;
– Tội trốn đi nước ngoài hoặc trốn ở lại nước ngoài nhằm chống chính quyền nhân dân;
– Tội giết người (áp dụng đối với cả người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chuẩn bị phạm tội);
– Tội cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác;
– Tội cướp tài sản (áp dụng đối với cả người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chuẩn bị phạm tội);
– Tội bắt cóc nhằm chiếm đoạt tài sản;
– Tội làm, tàng trữ, vận chuyển, lưu hành tiền giả;
– Tội khủng bố;
– Tội tài trợ khủng bố;
– Tội bắt cóc con tin;
– Tội cướp biển;
– Tội phá hủy công trình, cơ sở, phương tiện quan trọng về an ninh quốc gia;
– Tội rửa tiền.
Nhóm 2: Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi chuẩn bị phạm tội quy định tại Điều 123, Điều 168 của Bộ luật này thì phải chịu trách nhiệm hình sự. (Khoản 3 Điều 14 BLHS)
Mặc dù hành vi đã thực hiện ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội chưa tác động vào đối tượng tác động của tội phạm để gây thiệt hại cho xã hội nhưng họ vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự. Bởi vì:
- Bản chất của chuẩn bị phạm tội là hành vi tiền đề tạo điều kiện cho việc thực hiện tội phạm. Hành vi này luôn hướng tới việc đạt một mục đích nhất định. Chính nó quyết định tội phạm có xảy ra hay không và xảy ra như thế nào.
- Một tội phạm khi thực hiện mà có sự chuẩn bị thì tính nguy hiểm cho xã hội của nó cao hơn so với trường hợp không có sự chuẩn bị. Trong ý thức chủ quan của can phạm là mong muốn tiếp tục thực hiện tội phạm đến cùng. Việc dừng lại ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội do nguyên nhân khách quan ngoài ý muốn.
3/ Chuẩn bị phạm tội có phải chịu trách nhiệm hình sự không?
Trách nhiệm hình sự của người phạm tội ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội cũng nhẹ hơn so với các giai đoạn sau nó được quy định cụ thể trong từng điều luật quy định về tội phạm cụ thể.
Điều 57. Quyết định hình phạt trong trường hợp chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt
- Đối với hành vi chuẩn bị phạm tội và hành vi phạm tội chưa đạt, hình phạt được quyết định theo các điều của Bộ luật này về các tội phạm tương ứng tùy theo tính chất, mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi, mức độ thực hiện ý định phạm tội và những tình tiết khác khiến cho tội phạm không thực hiện được đến cùng.
- Đối với trường hợp chuẩn bị phạm tội, hình phạt được quyết định trong phạm vi khung hình phạt được quy định trong các điều luật cụ thể.
Lưu ý: Nếu hành vi chuẩn bị phạm tội đã cấu thành một tội độc lập thì người phạm tội phải chịu trách nhiệm hình sự về tội độc lập đó và tội họ định thực hiện ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội.
Ví dụ: A có ý định giết B. A đã mua một khẩu súng với mục đích để giết B, nhưng chưa kịp hành động giết B thì bị phát hiện. Trường hợp này A phải chịu trách nhiệm về tội mua bán trái phép vũ khí quân dụng và tội giết người ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội.
Nếu bạn còn có bất kỳ thắc mắc nào hãy liên hệ ngay vào số điện thoại 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.