Theo quy định tại Điều 25 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017, các tổ chức, công dân có quyền và nghĩa vụ phát hiện, tố giác hành vi phạm tội. Vậy tố giác tội phạm là gì? Có khác biệt gì với tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố? Cơ quan nào sẽ có trách nhiệm, thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm, kiến nghị khởi tố?
1. Khái niệm tố giác, tin báo tội phạm, kiến nghị khởi tố
Khoản 1, khoản 2 Điều 144 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 sửa đổi, bổ sung năm 2017 (BLTTHS 2015) quy định về tố giác tội phạm, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố như sau:
“1. Tố giác về tội phạm là việc cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu tội phạm với cơ quan có thẩm quyền.
Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm do cơ quan, tổ chức, cá nhân thông báo với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin về tội phạm trên phương tiện thông tin đại chúng.
Kiến nghị khởi tố là việc cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiến nghị bằng văn bản và gửi kèm theo chứng cứ, tài liệu liên quan cho Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát có thẩm quyền xem xét, xử lý vụ việc có dấu hiệu tội phạm”
Theo đó, các khái niệm này có khác biệt chủ yếu sau:
– Tố giác tội phạm là việc một cá nhân phát hiện và tố cáo hành vi có dấu hiệu vi phạm pháp luật của một cá nhân, tổ chức khác với cơ quan có thẩm quyền. Chủ thể thực hiện tố giác tội phạm phải là một cá nhân cụ thể, nội dung của tố giác phải là một hành vi cụ thể có dấu hiệu của tội phạm mà người tố giác phát hiện ra;
– Tin báo về tội phạm là thông tin về vụ việc có dấu hiệu tội phạm. Chủ thể thực hiện tin báo tội phạm có thể là cá nhân, tổ chức, cơ quan bất kỳ với cơ quan có thẩm quyền hoặc thông tin được đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng mà cơ quan có thẩm quyền tiếp nhận, xử lý tin báo thu thập được. Người thông báo về tin báo tội phạm không nhất thiết phải là người trực tiếp chứng kiến, phát hiện ra mà có thể là do nghe lại hoặc nắm thông tin bằng nhiều phương thức khác.
– Chủ thể của kiến nghị khởi tố phải là cơ quan nhà nước có thẩm quyền kiến nghị khởi tố thực hiện, kèm theo kiến nghị phải có chứng cứ và tài liệu liên quan;
– Về hình thức, tố giác và tin báo tội phạm có thể được thực hiện bằng văn bản hoặc thông qua lời nói. Kiến nghị khởi tố phải được lập thành văn bản theo quy định của pháp luật.
2. Trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố
Nguyên tắc tiếp nhận tố giác, tin báo tội phạm và kiến nghị khởi tố được quy định rõ tại khoản 1 Điều 145 BLTTHS 2015, rằng “Mọi tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố phải được tiếp nhận đầy đủ, giải quyết kịp thời. Cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tiếp nhận không được từ chối tiếp nhận tố giác, tin báo về tội phạm, kiến nghị khởi tố”.
Theo quy định tại khoản 2 Điều 145 BLTTHS 2015 và Thông tư liên tịch 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC,
– Cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận tố giác, tin báo tội phạm bao gồm: Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát các cấp; Công an xã, phường, thị trấn, Đồn Công an, Trạm Công an; Tòa án các cấp; Cơ quan báo chí và các cơ quan, tổ chức khác;
– Cơ quan có trách nhiệm tiếp nhận kiến nghị khởi tố bao gồm: Cơ quan điều tra và Viện kiểm sát các cấp.
3. Thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo tội phạm, kiến nghị khởi tố
Theo quy định tại khoản 3 Điều 145 BLTTHS 2015 và Thông tư liên tịch 01/2017/TTLT-BCA-BQP-BTC-BNN&PTNT-VKSNDTC, về thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo tội phạm được quy định như sau:
– Cơ quan điều tra có thẩm quyền giải quyết tố giác, tin báo tội phạm theo thẩm quyền điều tra của mình;
– Viện kiểm sát giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm trong trường hợp phát hiện Cơ quan điều tra, Cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong hoạt động kiểm tra, xác minh tố giác, tin báo về tội phạm hoặc có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm mà Viện kiểm sát đã yêu cầu bằng văn bản nhưng sau 15 ngày kể từ ngày cơ quan đang thụ lý, giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm nhận văn bản yêu cầu mà không được khắc phục.
Thẩm quyền giải quyết kiến nghị khởi tố được quy định như sau:
– Cơ quan điều tra có thẩm quyền giải quyết kiến nghị khởi tố theo thẩm quyền điều tra của mình;
– Viện kiểm sát giải quyết kiến nghị khởi tố trong trường hợp phát hiện Cơ quan điều tra có vi phạm pháp luật nghiêm trọng trong hoạt động kiểm tra, xác minh kiến nghị khởi tố hoặc có dấu hiệu bỏ lọt tội phạm mà Viện kiểm sát đã yêu cầu bằng văn bản nhưng sau 15 ngày kể từ ngày cơ quan đang thụ lý, giải quyết kiến nghị khởi tố nhận văn bản yêu cầu mà không được khắc phục.
Hoài Anh
Trên đây là bình luận, chia sẻ của Luật Emerald về “ Tố giác, tin báo tội phạm, kiến nghị khởi tố và trách nhiệm, thẩm quyền tiếp nhận, giải quyết tố giác, tin báo tội phạm, kiến nghị khởi tố”. Nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.