Theo quy định của pháp luật hiện hành, tại khoản 1 Điều 179 Bộ luật Lao động 2019 (BLLĐ) nêu khái niệm: Tranh chấp lao động là tranh chấp về quyền và nghĩa vụ, lợi ích phát sinh giữa các bên trong quá trình xác lập, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ lao động; tranh chấp giữa các tổ chức đại diện người lao động với nhau; tranh chấp phát sinh từ quan hệ có liên quan trực tiếp đến quan hệ lao động. Còn khi phân loại tranh chấp lao động, nhà làm luật phân thành tranh chấp lao động cá nhân và tranh chấp lao động tập thể.
Trong bài viết sau đây, Luật Emerald sẽ cung cấp cho bạn đọc thông tin về thẩm quyền và trình tự tiến hành giải quyết những tranh chấp lao động cá nhân.
1. Tranh chấp lao động cá nhân là gì?
Là một tranh chấp khá phổ biến trong quan hệ lao động bắt nguồn từ sự bất cân xứng trong quyền lợi và nghĩa vụ giữa người lao động và người sử dụng lao động, căn cứ tại khoản 1 Điều 179 BLLĐ, tranh chấp lao động cá nhân có thể hiểu là tranh chấp giữa:
– Người lao động với người sử dụng lao động.
– Người lao động với doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng.
– Người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại.
2. Thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động cá nhân
Theo quy định tại Điều 187 BLLĐ, cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền giải quyết tranh chấp lao động cá nhân bao gồm:
– Hòa giải viên lao động.
– Hội đồng trọng tài lao động.
– Tòa án nhân dân.
3. Trình tự, thủ tục hòa giải tranh chấp lao động cá nhân
3.1. Trình tự, thủ tục hòa giải tranh chấp lao động cá nhân của hòa giải viên lao động
Tranh chấp lao động cá nhân phải được giải quyết thông qua thủ tục hoà giải của hoà giải viên lao động trước khi yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc Toà án giải quyết.
Theo quy định tại khoản 3 Điều 181 và Điều 188 BLLĐ, trong thời hạn 05 ngày làm việc, cơ quan tiếp nhận yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động có trách nhiệm chuyển yêu cầu đến hòa giải viên lao động, 05 ngày làm việc kể từ ngày hòa giải viên lao động nhận được yêu cầu, hòa giải viên lao động phải hoàn thành và kết thúc việc hòa giải này. Trong quá trình giải quyết tranh chấp, hoà giải viên lao động có trách nhiệm hướng dẫn, hỗ trợ các bên thương lượng:
– Khi các bên đạt được thỏa thuận, hòa giải viên lao động lập biên bản hòa giải thành có chữ ký của các bên tranh chấp và hòa giải viên lao động.
– Khi các bên không đạt được thỏa thuận, hòa giải viên lao động đưa ra phương án hòa giải để các bên xem xét:
+ Nếu các bên chấp nhận phương án thì hòa giải viên lao động lập biên bản hòa giải thành có chữ ký của các bên tranh chấp và hòa giải viên lao động.
+ Nếu phương án không được chấp nhận hoặc có bên tranh chấp đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà vẫn vắng mặt không có lý do chính đáng thì hòa giải viên lao động lập biên bản hòa giải không thành có chữ ký của bên tranh chấp có mặt và hòa giải viên lao động.
Sau khi lập biên bản hoà giải, trong thời hạn 01 ngày làm việc, bản sao biên bản hòa giải thành hoặc hòa giải không thành phải được gửi cho các bên tranh chấp.
Các bên có quyền yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án giải quyết khi:
– Hoà giải không thành.
– Hoà giải thành nhưng một trong các bên không thực hiện các thỏa thuận trong biên bản hòa giải thành.
– Hết thời hạn hòa giải mà hòa giải viên lao động không tiến hành hòa giải.
Trường hợp các bên tranh chấp có quyền yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động hoặc Tòa án giải quyết tranh chấp mà không phải qua thủ tục hoà giải, khi tranh chấp về những vấn đề sau:
– Về xử lý kỷ luật lao động theo hình thức sa thải hoặc về trường hợp bị đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động;
– Về bồi thường thiệt hại, trợ cấp khi chấm dứt hợp đồng lao động;
– Tranh chấp giữa người giúp việc gia đình với người sử dụng lao động;
– Về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp theo quy định của pháp luật;
– Về bồi thường thiệt hại giữa người lao động với doanh nghiệp, tổ chức đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng;
– Tranh chấp giữa người lao động thuê lại với người sử dụng lao động thuê lại.
Lưu ý: Tại phiên họp hòa giải phải có mặt hai bên tranh chấp. Các bên tranh chấp có thể ủy quyền cho người khác tham gia phiên họp hòa giải.
3.2. Trình tự, thủ tục hòa giải tranh chấp lao động cá nhân của Hội đồng trọng tài lao động
Theo quy định tại Điều 189 BLLĐ, trên cơ sở đồng thuận, các bên tranh chấp có quyền yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết tranh chấp lao động cá nhân. Trong thời hạn 07 ngày làm việc kể từ ngày nhận được yêu cầu giải quyết tranh chấp, Ban trọng tài lao động phải được thành lập theo quy định tại khoản 4 Điều 185 BLLĐ để giải quyết tranh chấp. Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày Ban trọng tài lao động được thành lập, Ban trọng tài lao động phải ra quyết định về việc giải quyết tranh chấp và gửi cho các bên tranh chấp.
Trong khi yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động, các bên không được đồng thời yêu cầu Tòa án giải quyết tranh chấp, trừ trường hợp:
– Hết thời hạn mà Ban trọng tài lao động không được thành lập.
– Hết thời hạn mà Ban trọng tài lao động không ra quyết định giải quyết tranh chấp.
Nếu một trong các bên không thi hành quyết định giải quyết tranh chấp của Ban trọng tài lao động thì các bên có quyền yêu cầu Tòa án giải quyết.
4. Thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động cá nhân
Điều 190 BLLĐ quy định về thời hiệu mà bên tranh chấp có quyền yêu cầu các cơ quan giải quyết tranh chấp lao động cá nhân:
| Điều 190 BLLĐ | Hoà giải viên lao động | Hội đồng trọng tài lao động | Toà án nhân dân |
| Thời hiệu yêu cầu | 06 tháng | 09 tháng | 01 năm |
| Kể từ ngày | Phát hiện ra hành vi mà bên tranh chấp cho rằng quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị vi phạm | ||
Lưu ý: Trường hợp người yêu cầu chứng minh được vì sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan hoặc lý do khác theo quy định của pháp luật mà không thể yêu cầu đúng thời hạn quy định thì thời gian có sự kiện bất khả kháng, trở ngại khách quan hoặc lý do đó không tính vào thời hiệu yêu cầu giải quyết tranh chấp lao động cá nhân.
Phan Văn Có
Trên đây là bình luận, chia sẻ của Luật Emerald về “Thẩm quyền và trình tự giải quyết tranh chấp lao động cá nhân”. Nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.