Thủ tục công nhận kết quả hòa giải thành ngoài Tòa án là thủ tục mới được quy định trong BLTTDS 2015 từ Điều 416 đến Điều 419. Theo Điều 416, kết quả hòa giải vụ việc ngoài TAND được TAND xem xét ra quyết định công nhận là kết quả hòa giải thành vụ việc xảy ra giữa cơ quan, tổ chức, cá nhân do cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền có nhiệm vụ hòa giải đã hòa giải thành theo quy định của pháp luật về hòa giải. Với khái niệm trên, kết quả hòa giải thành ngoài TAND được hiểu với các tiêu chí:
(i) Các bên trong quan hệ pháp luật đã tiến hành hòa giải thành về xung đột, bất thành giữa họ;
(ii) Việc hòa giải này do cơ quan, tổ chức, người có thẩm quyền có nhiệm vụ hòa giải đã hòa giải thành theo quy định của pháp luật về hòa giải;
(iii) Một hoặc cả hai bên có yêu cầu TAND công nhận kết quả hòa giải đó.
Điều đó đồng nghĩa với việc không phải kết quả hòa giải thành nào TAND cũng được công nhận. Liên hệ với một số luật, chúng ta có thể thấy những trường hợp này. Khoản 2 Điều 7 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Trong quan hệ dân sự, việc hòa giải giữa các bên phù hợp với quy định của pháp luật được khuyến khích”. Điều 317 Luật Thương mại năm 2005 quy định hình thức giải quyết tranh chấp thương mại, gồm: Thương lượng giữa các bên; hòa giải giữa các bên do một cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân được các bên thỏa thuận chọn làm trung gian hoà giải; giải quyết tại Trọng tài hoặc Tòa án. Thủ tục giải quyết tranh chấp trong thương mại tại Trọng tài, Tòa án được tiến hành theo các thủ tục tố tụng của Trọng tài, Tòa án do pháp luật quy định. Điều 201 Bộ luật lao động 2012 quy định: Tranh chấp lao động cá nhân phải thông qua thủ tục hòa giải của hòa giải viên lao động trước khi yêu cầu TAND giải quyết, trừ các tranh chấp lao động không bắt buộc phải qua thủ tục hòa giải.
TAND chỉ công nhận kết quả hòa giải thành ngoài TAND khi việc hòa giải đó tuân thủ các điều kiện: Các bên tham gia thỏa thuận hòa giải có đầy đủ năng lực hành vi dân sự; các bên tham gia thỏa thuận hòa giải là người có quyền, nghĩa vụ đối với nội dung thỏa thuận hòa giải. Trường hợp nội dung thỏa thuận hòa giải thành liên quan đến quyền, nghĩa vụ của người thứ ba thì phải được người thứ ba đồng ý; một hoặc cả hai bên có đơn yêu cầu TAND công nhận; nội dung thỏa thuận hòa giải thành của các bên là hoàn toàn tự nguyện, không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội, không nhằm trốn tránh nghĩa vụ với Nhà nước hoặc người thứ ba.
Về thủ tục yêu cầu công nhận kết quả hòa giải thành ngoài TAND thì người yêu cầu phải gửi đơn đến TAND trong thời hạn 06 tháng, kể từ ngày các bên đạt được thỏa thuận hòa giải thành. Đơn yêu cầu phải đảm bảo các nội dung theo luật định, đính kèm văn bản về kết quả hòa giải thành theo quy định của pháp luật có liên quan.
Thủ tục nhận và xử lý đơn yêu cầu công nhận kết quả hòa giải thành ngoài TAND được thực hiện như thủ tục yêu cầu giải quyết việc dân sự. Thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu là 15 ngày, kể từ ngày TAND thụ lý đơn yêu cầu; hết thời hạn này, TAND phải ra quyết định mở phiên họp xét đơn yêu cầu. Thời hạn mờ phiền họp xét đơn yêu cầu là 10 ngày, kể từ ngày TAND ra quyết định mở phiên họp.
Trong thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu, Thẩm phán được phân công xét đơn có quyền: Yêu cầu bên tham gia hòa giải, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan có ý kiến về yêu cầu của người có đơn đề nghị TAND công nhận kết quả hòa giải thành; làm rõ nội dung yêu cầu hoặc bổ sung tài liệu, nếu xét thấy cần thiết; cơ quan, tô chức cá nhân có thẩm quyền tiến hành hòa giải cung cấp cho TAND tài liệu làm cơ sở cho việc xét đơn yêu cầu của đương sự, nếu xét thấy cần thiết. Cơ quan, tổ chức, cá nhân được TAND yêu cầu có trách nhiệm trả lời TAND trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày nhận được yêu cầu của TAND.
Những người tham gia phiên họp xét đơn yêu cầu, thủ tục tiến hành phiên họp xét đơn yêu cầu công nhận kết quả hòa giải thành ngoài TAND được thực hiện như thủ tục yêu cầu giải quyết việc dân sự.
Thẩm phán có quyền ra quyết định công nhận kết quả hòa giải thành ngoài TAND hoặc không công nhận kết quả hòa giải thành ngoài TAND khi đáp ứng hoặc không đáp ứng điều kiện để công nhận theo quy định của luật. Việc không công nhận kết quả hòa giải thành ngoài TAND không ảnh hưởng đến nội dung và giá trị pháp lý của kết quả hòa giải ngoài TAND.
Quyết định công nhận hoặc không công nhận kết quả hòa giải thành ngoài TAND có hiệu lực thi hành ngay, không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm và được thi hành theo pháp luật về thi hành án dân sự.
Với việc BLTTDS 2015 quy định thủ tục yêu cầu công nhận kết quả hòa giải thành ngoài TAND, nhận thấy:
Một, pháp luật tố tụng dân sự ngày càng bổ sung nhiều hơn các thủ tục giải quyết việc dân sự là sự tiến bộ, đáp ứng nhu cầu đa dạng của xã hội về giải quyết việc dân sự. Điều này đồng nghĩa với việc pháp luật ngày càng phản ánh sự sinh động của đời sống xã hội, ghi nhận, điều chỉnh các quan hệ xã hội theo nhiêu phương thức khác nhau, góp phần nâng cao hiệu quả điều chỉnh của luật.
Hai, đơn giản hóa các thủ tục tố tụng trong việc giải quyết việc dân sự là xu hướng tất yếu của sự phát triển xã hội mà TAND phải thực hiện nhằm thúc đây sự phát triển của nền kinh tế, bảo vệ công lý, bảo vệ quyền con người, quyền công dân, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.
Trên đây là chia sẻ của Luật Emerald, nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.