Ngày 29/3/2022, ông Trịnh Văn Quyết bị Cơ quan cảnh sát điều tra Bộ Công an khởi tố, bắt tạm giam về hành vi “Thao túng thị trường chứng khoán” và “Che giấu thông tin trong hoạt động chứng khoán”. Vụ “đại án” này không chỉ làm rúng động thị trường chứng khoán mà còn dấy lên hồi chuông báo động về tình trạng minh bạch, kỷ cương trong lĩnh vực tài chính – chứng khoán tại Việt Nam. Hàng loạt nhà đầu tư nhỏ lẻ lao đao khi cổ phiếu của Tập đoàn FLC và các công ty liên quan bị rớt giá thảm hại, khiến niềm tin vào thị trường bị lung lay nghiêm trọng.
Vậy, ông Trịnh Văn Quyết là ai? Cổ phiếu FLC đã được gầy dựng như thế nào trước khi trở thành công cụ để ông và đồng phạm thực hiện thu lợi bất chính? Có thật sự Trịnh Văn Quyết đã trả giá đúng như những gì ông gây ra?
Mời quý bạn đọc cũng theo dõi bài viết “Toàn cảnh đại án FLC: Một cái giá quá rẻ cho Trịnh Văn Quyết”.
PHẦN 1. TRỊNH VĂN QUYẾT – TỪ THIÊN TÀI KINH DOANH, ĐẾN KẺ THAO TÚNG THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN
1.1. Trịnh Văn Quyết, từ một thiên tài kinh doanh…
Trịnh Văn Quyết sinh năm 1975, nguyên quán tại huyện Vĩnh Tường, tỉnh Vĩnh Phúc. Ông từng là một trong những doanh nhân thành đạt bật nhất Việt Nam trong lĩnh vực chứng khoán và bất động sản.
Ông từng là người sáng lập và giữ chức vụ Chủ tịch Hội đồng quản trị của Công ty Cổ phần Tập đoàn FLC (mã cổ phiếu FLC), ông cũng từng là Thành viên Hội đồng quản trị của Công ty Cổ phần Xây dựng FLC Faros (mã cổ phiếu ROS). Bản thân ông cũng là Luật sư, từng tốt nghiệp Đại học Luật Hà Nội.
Trịnh Văn Quyết đã bước vào con đường khởi nghiệp kinh doanh từ khi còn rất trẻ, khởi nghiệp bằng kinh doanh điện thoại và gia sư. Sau khi tốt nghiệp đại học, với số vốn tích lũy được trước đây của mình, ông thành lập Công ty Luật TNHH SMiC và đảm nhiệm vai trò Tổng Giám đốc kiêm Luật sư tư vấn luật, quản lý đầu tư.
Sau khi thành công với trong lĩnh vực tư vấn pháp lý, Trịnh Văn Quyết lấn sân sang lĩnh vực tài chính, chứng khoán và đầu tư bất động sản. Năm 2001, Công ty Cổ phần Tư vấn quản lý và Giám sát đầu tư (viết tắt SMiC) – Tiền thân của FLC ra đời. Đến năm 2010, ông cho sáp nhập các công ty thành viên và thành lập Công ty Cổ phần Tập đoàn FLC, chỉ một năm sau đó FLC được niêm yết lên sàn chứng khoán, chứng minh cho quy mô và khả năng phát triển của FLC ngay từ những bước đầu tiên thành lập.
Ngay sau khi được thành lập, trong nhiều năm liên tiếp FLC đã thực hiện nhiều dự án bất động sản cao cấp, có giá trị lớn, đặc biệt là các dự án khu nghỉ dưỡng cao cấp trải dài khắp ba miền đất nước như FLC Sầm Sơn, FLC Quy Nhơn, FLC Vĩnh Phúc,…
Đến năm 2017, Trịnh Văn Quyết xin cấp phép thành lập hãng hàng không Bamboo Airways và cất chuyến bay đầu tiên vào năm 2019. Cho đến trước khi bê bối FLC xảy ra tạo tiền đề dẫn đến sự “chết non” của hãng bay, chỉ trong vài năm đầu tiên hoạt động, Bamboo Airways đã nhận được sự tin tưởng của rất nhiều khách hàng với hơn 20 nghìn chuyến bay đã thực hiện, phục vụ gần 03 triệu lượt hành khách, đồng thời khẳng định vị thế của mình khi có thể cạnh tranh với các hãng bay kỳ cựu như Vietnam Airlines, Vietjet Air.
Tại thời điểm hoàng kim, dưới trướng FLC có hơn 80 công ty thành viên, công ty con và các công ty liên kết khác. Ông Trịnh Văn Quyết cùng hệ sinh thái của mình trở thành một “ông lớn”, đầu tàu trong lĩnh vực bất động sản, chứng khoán, du lịch và xây dựng.
Tuy nhiên, bên cạnh sự thành công hào nhoáng cùng nhiều hứa hẹn tương lai, cũng như sự kỳ vọng của nhiều nhà đầu tư từ những “cá mập tài chính” đến các nhà đầu tư nhỏ lẻ, ông Trịnh Văn Quyết nhiều lần vướng vào những bê bối tài chính, bị nghi ngờ về vấn đề minh bạch trong hoạt động kinh doanh và quản lý dòng tiền của Tập đoàn.
1.2. … cho đến kẻ thao túng thị trường chứng khoán
1.2.1. Hai lần bán chui cổ phiếu
Bộ mặt thật của Trịnh Văn Quyết cùng FLC bắt đầu lộ diện từ hai lần bán chui cổ phiếu gây rúng động thị trường chứng khoán.
Cụ thể, ông Trịnh Văn Quyết đã thực hiện bán chui hơn 57 triệu cổ phiếu FLC từ ngày 20/10/2017 đến ngày 24/10/2017 mà không báo cáo với Ủy ban Chứng khoán nhà nước, Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE) về dự kiến giao dịch.
Theo phân tích của ông Nguyễn Hoàng Hải (Phó Chủ tịch Hiệp hội các nhà đầu từ tài chính Việt Nam tại thời điểm đó), Cụ thể, ngày 23/10/2017, ông Quyết công bố việc sẽ mua 37 triệu cổ phiếu FLC để nâng tỷ lệ sở hữu lên hơn 30%, động thái này khiến nhiều nhà đầu tư tin rằng cổ phiếu FLC sắp tăng giá mạnh. Trong các ngày 20, 23 và 24/10/2017, khối lượng giao dịch tăng gấp 3–4 lần bình thường khi nhà đầu tư ồ ạt mua vào. Tuy nhiên, thực tế trong cùng thời điểm đó, ông Quyết lại âm thầm bán “chui” 57 triệu cổ phiếu FLC, tương đương 9% vốn điều lệ, thu về khoảng 400 tỷ đồng mà không công bố thông tin theo quy định. Sau khi bị xử phạt hành chính vì hành vi bán chui, ngày 12/11/2017, ông Quyết tiếp tục gửi văn bản đăng ký mua 20 triệu cổ phiếu nhằm trấn an dư luận. Vì vậy, đây không đơn thuần là bán chui cổ phiếu, mà thực chất là hành vi lừa đảo nhà đầu tư, cố ý tung tin mua để đẩy giá rồi tranh thủ xả hàng với khối lượng lớn. Cuối cùng, ông Quyết đã thu lợi bất chính từ hành vi trên lên đến khoản 400 tỷ đồng nhưng chỉ bị phạt hành chính 65 triệu đồng.
05 năm sau đó, bằng chiêu trò tương tự, ông Quyết tiếp tục bán chui gần 75 triệu cổ phiếu FLC. Cụ thể, ngày 10/1/2022 Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) nhận được báo cáo số 31/SGDHCM-GS của HoSE về việc Trịnh Văn Quyết đã bán 74,8 triệu cổ phiếu FLC mà không báo cáo và không công bố thông tin trước khi thực hiện giao dịch. Kết quả, ông Quyết bị phạt hành chính 1,5 tỷ đồng và đình chỉ việc tham gia hoạt động chứng khoán. Đến ngày 06/4/2022, quyết định xử phạt trên bị hủy bỏ do ông Quyết đã bị khởi tố vụ án hình sự.
Tuy nhiên, hai lần bán chui cổ phiếu cũng chỉ là bề nổi của tảng băng trôi.
1.2.2. Chiêu trò thao túng thị trường chứng khoán
Như các loại hàng hóa khác trên thị trường, giá cổ phiếu cũng tuân theo quy luật cung – cầu. Khi thị trường đánh giá cổ phiếu có tiềm năng phát triển, dẫn đến sức mua tăng, thì giá cổ phiếu tăng. Ngược lại, khi cổ phiếu bị đánh giá là kém phát triển, có khả năng thua lỗ, các nhà đầu tư sẽ có xu hướng bán gấp, bán tháo để hoàn vốn, dẫn đến giá cổ phiếu giảm.
Thao túng thị trường chứng khoán là hành vi tạo ra cung – cầu giả, đẩy giá ảo khiến giá cổ phiếu tăng cao, hoặc giảm thấp mà không tuân theo nhu cầu thực tế của thị trường. Một số phương thức phổ biến có thể kể đến là dùng nhiều tài khoản khác nhau để mua, bán cổ phiếu liên tục, luân chuyển cổ phiếu giữa các thành viên trong nhóm hoặc tung tin thất thiệt để dẫn dắt thị trường. Mục đích cuối cùng của việc thao túng thị trường là để nhóm lợi ích “xả hàng”, bán ra cổ phiếu khi giá trị của cổ phiếu bị đẩy lên cao hơn giá trị thực tế và thu lợi chênh lệch.
Ông Trịnh Văn Quyết không thể thực hiện điều này một mình. Trong suốt từ năm 2017 đến năm 2022, ông Quyết đã chỉ đạo em gái mình là Trịnh Thị Minh Huế (nhân viên kế toán FLC) – em gái thứ hai của ông – mượn chứng minh nhân dân của 45 người, thành lập 20 doanh nghiệp và mở hơn 500 tài khoản chứng khoán nhằm thực hiện hành vi thao túng chứng khoán. Chưa hết, ông Quyết còn chỉ đạo bà Hương Trần Kiều Dung (cựu Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần chứng khoán BOS), Trịnh Thị Thúy Nga (Phó tổng giám đốc Công ty Cổ phần chứng khoán BOS) – em gái thứ ba của ông Quyết – cấp khống hạn mức mua chứng khoán cho nhóm tài khoản do bà Huế quản lý và sử dụng.
Trong hơn 4 năm, bà Nga BOS đã cấp khống hơn 170.000 tỷ đồng hạn mức cho các tài khoản trên để mua cổ phiếu của 5 mã cổ phiếu thuộc hệ thống FLC gồm: AMD (Công ty Cổ phần Đầu tư và Khoáng sản FLC Stone), HAI (Công ty Cổ phần Nông dược HAI), GAB (Công ty Cổ phần Đầu tư Khai khoáng và Quản lý Tài sản FLC), ART (Công ty Cổ phần Chứng khoán BOS) và FLC (Công ty Cổ phần Tập đoàn FLC). Bà Huế đã dùng các tài khoản ảo đã lập từ trước để thực hiện hơn 27.000 lệnh mua và gần 12.000 lệnh bán cổ phiếu để thao túng giá cổ phiếu theo chỉ đạo của ông Quyết. Chiêu trò của bà là liên tục mua bán cùng loại chứng khoán; mua bán với khối lượng lớn vào thời điểm mở cửa và đóng cửa giao dịch; đặt lệnh mua, bán cổ phiếu sau đó hủy lệnh.
Kết quả dẫn đến giá cổ phiếu của các mã cổ phiếu nêu trên tăng vọt. Khi giá cổ phiếu tăng cao, ông Quyết chỉ đạo đội nhóm của mình bán tháo cổ phiếu, thu về khoảng 17.000 tỷ đồng. Trong đó, riêng ông Quyết thu lợi bất chính 723 tỷ đồng.
Tuy nhiên, nếu chỉ có đội nhóm của mình, ông Quyết vẫn chưa thể thực hiện được âm mưu thao túng thị trường chứng khoán, mà còn cần sự giúp đỡ từ các “ông lớn” khác.
1.2.3. Hậu thuẫn từ lãnh đạo Sở Giao dịch chứng khoán TP. HCM và sự giúp đỡ từ các cấp dưới trung thành
Ngày 01/3/2011, tiền thân của Công ty Cổ phần Xây dựng FLC Faros – Công ty Cổ phần Xây dựng và Đầu tư hạ tầng Vĩnh Hà – được thành lập với vốn điều lệ ban đầu là 1,5 tỷ đồng. Chỉ vài năm sau đó, đến năm 2016, Trịnh Văn Quyết đã dùng thủ tục tăng khống vốn điều lệ lên 4.300 tỷ đồng, tương đương 430 triệu cổ phần của FLC Faros.
Để biến Faros thành công ty đại chúng được niêm yết lên sàn chứng khoán của Sở Giao dịch chứng khoán TP. HCM (HoSE), ông Quyết đã nhờ đến sự giúp đỡ của ông Trần Đắc Sinh (cựu Chủ tịch HĐQT HoSE) cùng ông Lê Hải Trà (cứu Tổng Giám đốc, cựu Ủy viên HĐQT HoSE) và nhiều cán bộ khác tại HoSE và Trung tâm Lưu ký chứng khoán Việt Nam.
Tại thời điểm đó, với vai trò là Chủ tịch HĐQT HoSE, ông Sinh hoàn toàn biết báo cáo kiểm toán về tài chính các năm 2014, 2015 không phù hợp, thể hiện rõ sai phạm về nâng khống phần vốn góp nhưng ông vẫn giang tay giúp đỡ. Bằng quyền hạn của mình, ông Sinh đã chỉ đạo các cấp dưới của mình để tạo điều kiện để Faros được niêm yết lên sàn chứng khoán. Ông Sinh khai nhận việc hỗ trợ cho Faros là để HoSE có doanh thu từ phí niêm yết, phí giao dịch chứng khoán, ngoài ra, còn do trước đó ông được ông Quyết và Doãn Văn Phương (cựu Tổng giám đốc FLC) nhiều lần giúp đỡ. Đối với Lê Hải Trà, ông khai nhận việc biết rõ báo cáo kiểm toán về tài chính của Faros có vi phạm bởi chưa có căn cứ xác định số vốn thực góp nhưng do có mối quan hệ quen biết Trịnh Văn Quyết nên đã ký phiếu đồng ý niêm yết cổ phiếu của Công ty Faros trái pháp luật.
Nhưng để niêm yết Faros lên HoSE, như vậy là chưa đủ nếu không có “bàn tay đắc lực” Doãn Văn Phương – thời điểm đó là chủ tịch HĐQT FLC Faros. Từ năm 2015 đến năm 2016, Phương đã chỉ đạo các cấp dưới của mình thực hiện hàng loạt các thủ tục nhằm nâng khống vốn điều lệ của Faros. Đến giữa cuối năm 2016, FLC Faros chính thức được niêm yết trên sàn HoSE với mã chứng khoán ROS, giá 10.500 đồng/cổ phiếu với tổng số cổ phiếu niêm yết là 430 triệu cổ phiếu. Sau đó, Trịnh Văn Quyết cùng nhóm của mình đã bán cổ phiếu hình thành từ góp khống, chiếm đoạt hơn 3.620 tỷ đồng của nhà đầu tư. Chính Doãn Văn Phương đã ký nhiều biên bản, hồ sơ, chứng từ hợp thức hạch toán kế toán cho việc góp vốn khống, trong dó, ông đã ký 18 giấy rút tiền mặt để bà Huế rút 900 tỷ đồng góp vốn ra khỏi tài khoản của Faros, ký 12 ủy nhiệm chi để Huế làm thủ tục chuyển 296,5 tỷ đồng từ tài khoản của Công ty CP Đầu tư phát triển Bình Định FLC đến tài khoản của các cá nhân khác nhau để tạo dòng tiền, hình thành công nợ ảo để hạch toán hợp thức trên sổ sách kế toán và báo cáo tài chính.
PHẦN 2. TRỊNH VĂN QUYẾT – MỘT CÁI GIÁ QUÁ RẺ CHO MỘT MÓN HỜI QUÁ TO
2.1. Tỷ phú rơi vào vòng lao lý
Ngày 27/3/2022, mạng xã hội lan truyền tin đồn ông Trịnh Văn Quyết vướng vào vòng lao lý dẫn đến cấm xuất nhập cảnh, khiến thị trường chứng khoán có phần chao đảo, giá cổ phiếu của các mã cổ phiếu họ FLC bắt đầu có xu hướng sụt giảm.
Đến ngày 29/3/2022, C01 ra quyết định khởi tố vụ án hình sự theo Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố bị can, bắt tạm giam Trịnh Văn Quyết về hành vi “thao túng thị trường chứng khoán” và “che giấu thông tin trong hoạt động chứng khoán”, theo quy định tại Điều 209, 211 của Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017).
Ngày 2/4/2022, C01 tiếp tục ra quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam Trịnh Thị Minh Huế, làm rõ hành vi là đồng phạm giúp sức cho Trịnh Văn Quyết thực hiện các hành vi thao túng thị trường chứng khoán.
Ngày 4/4/2022, C01 Tiếp tục ra quyết định khởi tố bị can và bắt tạm giam bà Trịnh Thị Thúy Nga, cũng vì hành vi đồng phạm với Trịnh Thị Minh Huế.
Ngày 22/7/2024, Tòa án nhân dân TP. Hà Nội mở phiên tòa sơ thẩm xét xử ông Trịnh Văn Quyết và các bị cáo trong vụ án hình sự xảy ra tại FLC và các công ty liên quan. Theo Cáo trạng của Viện Kiểm sát nhân dân Tối cao, ông Trịnh Văn Quyết là chủ mưu, trực tiếp chỉ đạo các hoạt động tài chính của các cấp dưới, đội nhóm của mình và hơn 80 công ty trong hệ sinh thái FLC và nhiều công ty con khác. Ngoài ra, đại diện VKSND Tối cao xác định Trịnh Văn Quyết cùng đồng phạm đã tổ chức một mô hình lừa đảo có hệ thống, thao túng thị trường chứng khoán để thu lợi bất chính. Tại bản án sơ thẩm, ông Trịnh Văn Quyết chịu hình phạt tổng hợp là 21 năm tù, có trách nhiệm nộp khoảng 1.870 tỷ đồng trong tổng số 2.467 tỷ đồng mà ông cùng hai em gái phải liên đới bồi thường; bà Trịnh Thị Minh Huế bị tuyên phạt 14 năm tù và bà Trịnh Thị Thúy Nga 8 năm tù.
Trong phán quyết phúc thẩm ngày 26/6/2025, ông Trịnh Văn Quyết được giảm 14 năm tù, còn 7 năm tù sau khi đã khắc phục hoàn toàn thiệt hại gần 2.500 tỷ đồng được tuyên tại bản án sơ thẩm; bà Trịnh Thị Minh Huế được giảm 9 năm 6 tháng tù, còn 4 năm 6 tháng tù; bà Trịnh Thị Thúy Nga được trả tự do.
2.2. 2500 tỷ đồng khắc phục thiệt hại, từ đâu mà có? Nghi vấn về dòng tiền không minh bạch
Trong giai đoạn sơ thẩm (trước tháng 8/2024): Ông Trịnh Văn Quyết được ghi nhận đã khắc phục khoảng 237 tỷ đồng. Đến sau phiên tòa sơ thẩm (cuối năm 2024): Vợ ông Trịnh Văn Quyết đã nộp thêm 203 tỷ đồng, sau đó nộp tiếp 150 tỷ đồng (tổng cộng thêm 353 tỷ đồng).
Đến tháng 3/2025: Gia đình ông Quyết đã nộp tổng cộng 1.072 tỷ đồng.
Đầu tháng 6/2025: Gia đình ông Trịnh Văn Quyết đã nộp thêm hơn 1.400 tỷ đồng, nâng tổng số tiền khắc phục lên gần 2.500 tỷ đồng, hoàn thành toàn bộ nghĩa vụ dân sự trong vụ án. Thậm chí, gia đình ông còn nộp thừa 24,5 tỷ đồng để “nộp thay cho các bị cáo khác”.
Từ 5.000 tỷ đồng do ông Quyết tự khai nhận…
Theo chính Trịnh Văn Quyết trình bày, ông tài sản của ông khoảng 5.000 tỷ đồng, có tài sản không thế chấp, có tài sản đang thế chấp. Nhưng trên thực tế, 5.000 tỷ đồng đó gồm những tài sản như thế nào, có còn đúng giá trị như lúc trước khi ông Quyết vướng vào vòng lao lý?
Trước khi bị khởi tố vào tháng 3 năm 2022, ông Quyết từng là tỷ phú, là đại gia giàu nhất thị trường chứng khoán Việt Nam khi sở hữu hàng trăm triệu cổ phiếu từ tập đoàn tỷ đô FLC và nhiều doanh nghiệp khác. Theo ông tự khai báo, đa phần tài sản của ông là cổ phần tại các doanh nghiệp trong hệ thống FLC. Tuy nhiên, các doanh nghiệp họ FLC không công bố tài chính trong nhiều năm, nhiều hoạt động kinh doanh, tài sản, thanh khoản bị đóng băng, cổ phiếu vẫn đang trong tình trạng đình chỉ giao dịch. Các mã cổ phiếu chính thuộc họ FLC hiện vẫn chưa được giao dịch trở lại, chưa kể đến hệ quả mất giá cổ phiếu và FLC liên tục thua lỗ trong thời gian dài do ảnh hưởng từ việc ông Quyết bị khởi tố, bắt tạm giam cũng như rất khó có thể định giá cổ phiếu, định giá, xác định giá trị thực sự của FLC trong tình trạng hiện tại.
Ông cũng trình bày về việc bán toàn bộ Bamboo Airways cho ông Lê Thái Sâm, với giá trị giao dịch 700 tỷ đồng, bên mua đã thanh toán 200 tỷ đồng. Giao dịch này không được công bố công khai, cũng không có thông tin gì về việc thanh toán đầy đủ, cũng như, Bamboo Airways hiện tại chỉ mới thoát khỏi trạng thái đóng băng, bước đầu khai thác trở lại, chưa rõ khả năng phục hồi và đảm bảo hoạt động bền vững lâu dài.
Vợ ông Quyết nhận rằng bà vay mượn người thân, người quen và huy động nhiều nguồn lực để nộp tiền khắc phục hậu quả, nhưng vẫn khó chứng minh được sự minh bạch của nguồn tiền.
… đến những ngờ vực về nguồn tiền, dòng tiền của FLC và Trịnh Văn Quyết
Với khối tài sản mà phần lớn đến từ hệ sinh thái FLC của không chỉ riêng ông Quyết mà của cả gia tộc họ Trịnh, nguồn tiền để khắc phục hậu quả trong Đại án FLC không thể và không được tách rời khỏi dòng tiền từ FLC. Đặc biệt là khi trong nhiều năm, FLC liên tục trải qua những lùm xùm về sự minh bạch trong hoạt động kinh doanh và xử lý dòng tiền.
Trước đó và song song với những thông tin về việc gia đình Trịnh Văn Quyết nộp tiền khắc phục hậu quả trong vụ án, là những ngờ vực về nguồn tiền của FLC cũng như khối tài sản có vẻ “bất thường” của Trịnh Văn Quyết.
Nói về sự thiếu minh bạch trong hoạt động của FLC có thể kể đến những vụ kiện tụng kéo dài liên quan đến FLC Grand Hotel Hạ Long – dự án khách sạn nghỉ dưỡng hạng sang của FLC. Chủ sở hữu condotel FLC Grand Hạ Long tố chủ đầu tư là FLC Hạ Long (Công ty TNHH Đầu tư và Phát triển FLC Hạ Long – một công ty trong hệ thống FLC) không thực hiện thanh toán tiền thuê theo đúng cam kết ban đầu, nhiều lần khiếu nại nhưng chủ đầu tư không có hồi âm. Theo thông tin được biết, các nhà đầu tư căn hộ condotel Hạ Long phải đóng 95% giá trị căn hộ mới được ký hợp đồng mua bán với chủ đầu tư. Theo thỏa thuận, căn condotel sẽ được FLC Hạ Long khai thác, cam kết lợi nhuận 12% giá trị căn hộ/năm và thanh toán 02 đợt mỗi năm. Tuy nhiên, từ năm 2019 đến nay, các nhà đầu tư liên tục kêu gọi nhưng FLC vẫn chưa thực hiện nghĩa vụ thanh toán, ước tính thiệt hại của mỗi chủ đầu tư có thể lên đến nửa tỷ đồng cho từng căn hộ. Từ đầu năm 2022, hàng trăm nhà đầu tư đã đệ đơn kiện FLC Hạ Long yêu cầu thực hiện nghĩa vụ thanh toán nhưng tiến độ xử lý của Tòa án vẫn trì hoãn liên tục, đến nay vẫn chưa diễn ra buổi xét xử.
Ngoài dự án tại FLC Grand Hotel Hạ Long, hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn nhà đầu tư từ lớn đến nhỏ lẻ khác đều bị “giam tiền” trong nhiều dự án, nhiều hứa hẹn của tập đoàn FLC như việc chậm bàn giao, không đảm bảo chất lượng trong dự án FLC Sầm Sơn (Thanh Hóa); vụ kiện yêu cầu FLC Homes hoàn trả tiền đặt cọc, góp vốn của khách hàng tại dự án FLC Beach & Golf Resort Quảng Ngãi,…. và nhiều sai phạm, chậm thực hiện nghĩa vụ tại nhiều dự án về bất động sản khác thuộc hệ sinh thái FLC. Nhiều nhà đầu tư, khách hàng, người dân bị thiệt hại đã đề đơn khởi kiện, có những bản án đã được đưa ra nhưng gặp khó khăn trong việc thi hành án do các tài sản của FLC chưa đủ điều kiện, chưa thể thanh khoản hoặc bị đóng băng để giải quyết vụ án liên quan đến Trịnh Văn Quyết.
Kể đến là vụ mất trộm thông Bonsai tại dự án sân golf FLC Đak Đoa, Gia Lai. Vườn thông trong thời gian dài bỏ trống, không ai quản lý, rơi vào cảnh bỏ hoang. Hàng loạt cây thông trị giá hàng trăm triệu đồng mỗi cây bị mất trộm nhưng đại diện từ FLC lại không hợp tác điều tra, cũng như không có biện pháp quản lý đã dấy lên nhiều nghi ngờ về việc thực hư chuyện các cây thông bị “mất trộm”, hay thực ra còn ẩn tình gì khác?
Nhiều câu hỏi đặt ra rằng, số tiền từ hoạt động kinh doanh mà FLC không thanh toán cho khách hàng, từ những sai phạm, và từ nhiều nguồn ngờ vực khác đã đi về đâu? Liệu số tiền này có chảy về túi nhóm lợi ích của Trịnh Văn Quyết, để lại hậu quả kinh tế cho hàng chục nghìn người? Tất cả chỉ dừng lại ở những câu hỏi không một lời giải đáp…
2.3. 7 năm tù có phải là cái giá quá rẻ dành cho Trịnh Văn Quyết?
Hàng chục nghìn nhà đầu tư phải chịu thiệt hại, phần tiền khắc phục hậu quả như bản án tuyên là chưa đủ
Trong đại án FLC, đặc biệt là liên quan đến cổ phiếu ROS, thiệt hại của các nhà đầu tư là một vấn đề phức tạp và việc khắc phục hậu quả theo bản án đã tuyên vẫn có nhiều khía cạnh chưa đảm bảo được quyền lợi của các nhà đầu tư.
Tòa án xác định 25.853 nhà đầu tư là bị hại trong vụ án – họ là những người đã mua cổ phiếu ROS trong đợt phát hành, niêm yết ban đầu, dựa trên số vốn điều lệ bị nâng khống. Thiệt hại của các nhà đầu tư này được tính toán dựa trên phần vốn khống trong mỗi cổ phiếu ROS. Tòa xác định, trong mỗi cổ phiếu ROS mệnh giá 10.000 đồng có 7.215 đồng là vốn khống (giá trị ảo, không có thật). Đây là thiệt hại trực tiếp từ hành vi “lừa đảo chiếm đoạt tài sản” của ông Trịnh Văn Quyết và đồng phạm với việc bán ra 391 triệu cổ phiếu khống chiếm đoạt hơn 3.621 tỷ đồng của nhà đầu tư (mặc dù tổng số tiền khắc phục được giảm xuống 1.725 tỷ đồng cho bị hại và số tiền thu lợi bất chính là 723 tỷ đồng).
Tuy nhiên, trên thực tế việc xác định thiệt hại phức tạp hơn do không phải mọi nhà đầu tư đều được bồi thường trong vụ án này. Nhiều nhà đầu tư đã mua cổ phiếu ROS ở mức giá cao hơn nhiều so với mệnh giá 10.000 đồng, thậm chí có thời điểm ROS đạt đỉnh trên 200.000 đồng/cổ phiếu (sau chia tách). Mức bồi thường 7.215 đồng/cổ phiếu chỉ bù đắp phần vốn khống, không bao gồm toàn bộ khoản lỗ nếu nhà đầu tư mua ở giá đỉnh và bị “kẹt” khi cổ phiếu lao dốc hoặc bị hủy niêm yết. Thêm vào đó, tại thời điểm ROS bị hủy niêm yết (5/9/2022), có hơn 63.000 người đang nắm giữ cổ phiếu ROS nhưng chỉ khoảng 25.853 người được xác định là bị hại. Hàng chục nghìn nhà đầu tư khác, dù đang nắm giữ cổ phiếu ROS bị “chôn vốn” hoặc đã bán lỗ, nhưng không được xác định là bị hại trong vụ án này vì nhiều lý do như: mua cổ phiếu ở các giao dịch thứ cấp sau đợt chào bán ban đầu; có những người đã có lãi từ việc bán cổ phiếu ROS, hoặc do giao dịch nhiều lần nên khó xác định thiệt hại trực tiếp từ hành vi lừa đảo ban đầu.
Ngoài ra, Tòa án còn lập luận rằng việc thua lỗ có thể do nhiều nguyên nhân khác như diễn biến thị trường, thao túng giá, yếu tố chủ quan của nhà đầu tư, chứ không hoàn toàn do hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản của nhóm Trịnh Văn Quyết.
Chưa kể, ngoài ROS, các mã cổ phiếu khác như AMD, HAI, GAB, FLC, ART cũng bị thao túng và cuối cùng bị hủy niêm yết, khiến hàng nghìn tỷ đồng vốn của nhà đầu tư bị đóng băng. Thế nhưng, trong vụ án này thiệt hại của nhà đầu tư đối với các mã cổ phiếu khác không được xác định để bồi thường vì Tòa án tập trung vào tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” liên quan đến việc nâng khống vốn của Faros (ROS). Việc thao túng các mã cổ phiếu khác được xem xét trong tội “Thao túng thị trường chứng khoán” nhưng không có quy định bồi thường trực tiếp cho nhà đầu tư bị ảnh hưởng bởi hành vi thao túng chung.
Cái giá phải trả của Trịnh Văn Quyết
Trước khi rơi vào vòng lao lý, ông Quyết có khối tài sản kết xù lên tới gần 5.000 tỷ đồng (do ông tự khai) như nhiều biệt thự sang trọng, siêu xe, du thuyền,… thực tế này không khỏi khiến người ta nghi ngờ về mối liên hệ giữa số tiền ông chiếm đoạt từ nhà đầu tư với khối tài sản trên.
Hành vi thao túng của ông Trịnh Văn Quyết và đồng phạm được xác định đã gây thiệt hại cho ít nhất hàng chục nghìn gia đình, hệ lụy từ những sai phạm này đã tạo ra một làn sóng tiêu cực không chỉ dừng lại ở thị trường chứng khoán, mà còn liên quan đến các tranh chấp tại các dự án bất động sản của FLC trên khắp cả nước.
Tuy nhiên, bản án dành cho Trịnh Văn Quyết với mức án 07 năm tù cho tội “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản” và 04 tỷ đồng cho tội “Thao túng thị trường chứng khoán” là quá một mức án quá nhẹ so với quy mô thiệt hại khổng lồ và ảnh hưởng tiêu cực sâu rộng mà ông đã gây ra cho thị trường chứng khoán.
So sánh với các bản án lừa đảo chiếm đoạt tài sản khác, khi sai phạm với số tiền nhỏ hơn lại chịu án tù nặng hơn nhiều, kể cả khi có khắc phục thiệt hại lại càng có cơ sở để dư luận đặt ra một câu hỏi lớn về việc: liệu chỉ cần đủ tiền để khắc phục hậu quả, mức án sẽ càng thấp? Liệu một mức án như vậy sẽ thực sự là một phương án nhân đạo, khuyến khích kẻ phạm tội bồi thường khắc phục thiệt hại để được giảm án, hay sẽ là “kim bài miễn tử” cho những hành vi phạm tội nghiêm trọng hơn trong tương lai, miễn là có tiền để bù đắp những thiệt hại nằm trên giấy tờ? Đặc biệt là trong vụ án này, khi những người gây ra thiệt hại lớn nhưng có khả năng tài chính để hoàn trả lại không phải chịu mức án cao nhất.
Chưa hết, mặc dùng phần tài sản lớn để khắc phục hậu quả, song, phần tài sản được xác định để bồi thường chỉ chiếm một phần trong tổng khối tài sản khổng lồ mà cá nhân ông Quyết và các cá nhân liên quan sở hữu. Vì vậy, việc ông và gia đình vẫn có thể tiếp tục sở hữu những khối tài sản giá trị lớn sau khi mãn hạn tù, vẫn có một cuộc sống viên mãn là một khả năng không nhỏ.
07 năm tù cho kẻ đứng đầu một đại án kinh tế, chưa kể những cơ hội được giảm án, thật khó để xem là một hình phạt xứng đáng so với mức độ nghiêm trọng của sai phạm mà Trịnh Văn Quyết đã gieo xuống cho thị trường tài chính, cho hàng chục nghìn nhà đầu tư và nền kinh tế. Mặt khác, người gây ra hậu quả lại vẫn có được một cuộc sống giàu sang, sung túc nhờ nguồn tài sản thiếu minh bạch. Kể cả khi Trịnh Văn Quyết chỉ có thể trải nghiệm cuộc sống sau mãn hạn tù trong khoảng thời gian ngắn ngủi do bệnh nặng, thì “lợi ích” mà ông để lại cho gia đình, cho gia tộc vẫn là rất lớn. Nhìn vào thực tế đó, dư luận hoàn toàn có quyền đặt câu hỏi: liệu công lý có thực sự công bằng, hay chỉ là một trò đùa cay đắng khi kẻ phạm tội lớn vẫn trả giá quá ít cho những gì họ đã gây ra? Đến cùng, tất cả những thắc mắc trên, vẫn mãi là những câu hỏi không có câu trả lời…
Hoài Anh
Trên đây là bình luận, chia sẻ của Luật Emerald về “Toàn cảnh đại án FLC: Một cái giá quá rẻ cho Trịnh Văn Quyết”. Nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.