Người đang “ở tù” hay còn gọi là người đang chấp hành án phạt tù, theo quy định tại Điều 32 Bộ luật Hình sự 2015 thì hình phạt tù là một trong những hình phạt chính áp dụng đối với người phạm tội. Phạt tù là hình thức tước bỏ tự do của cá nhân, buộc họ phải cách ly khỏi cuộc sống xã hội trong một khoảng thời gian nhất định và sẽ bị tước đi một số quyền lợi nhất định. Vậy thì liệu người đang “ở tù” có được chuyển nhượng quyền sử dụng đất không? Mời Quý độc giả hãy cùng Luật Emerald tìm hiểu chi tiết về vấn đề này.

1. Quy định của pháp luật

Theo quy định của pháp luật, người chấp hành án được hiểu là người bị kết án, người phải chịu hình phạt theo bản án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật và đã có quyết định thi hành.

Theo điểm e, khoản 1, điều 27 Luật thi hành án hình sự 2019 quy định về quyền và nghĩa vụ của phạm nhân như sau:

“Điều 27. Quyền và nghĩa vụ của phạm nhân

1. Phạm nhân có các quyền sau đây:

…

e) Được tự mình hoặc thông qua người đại diện để thực hiện giao dịch dân sự theo quy định của pháp luật;”

Dựa vào quy định trên thì người bị phạt tù vẫn có thể tự mình hoặc thông qua người đại diện theo ủy quyền để thực hiện giao dịch dân sự theo quy định của pháp luật. Hơn nữa, do thủ tục cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất là một thủ tục dân sự nên người chấp hành án hoàn toàn có thể tự mình thực hiện hoặc ủy quyền cho người khác thực hiện.

Ngoài ra, theo quy định tại khoản 1 Điều 45 Luật Đất đai năm 2024 quy định về những điều kiện người sử dụng đất cần phải đáp ứng để được quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất, cụ thể như sau:

“Điều 45. Điều kiện thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất; thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất; nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho quyền sử dụng đất

1. Người sử dụng đất được thực hiện các quyền chuyển đổi, chuyển nhượng, cho thuê, cho thuê lại, thừa kế, tặng cho quyền sử dụng đất; thế chấp, góp vốn bằng quyền sử dụng đất khi có đủ các điều kiện sau đây:

a) Có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất hoặc Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, trừ trường hợp thừa kế quyền sử dụng đất, chuyển đổi đất nông nghiệp khi dồn điền, đổi thửa, tặng cho quyền sử dụng đất cho Nhà nước, cộng đồng dân cư và trường hợp quy định tại khoản 7 Điều 124 và điểm a khoản 4 Điều 127 của Luật này;

b) Đất không có tranh chấp hoặc tranh chấp đã được giải quyết bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, bản án, quyết định của Tòa án, quyết định hoặc phán quyết của Trọng tài đã có hiệu lực pháp luật;

c) Quyền sử dụng đất không bị kê biên, áp dụng biện pháp khác để bảo đảm thi hành án theo quy định của pháp luật thi hành án dân sự;

d) Trong thời hạn sử dụng đất;

đ) Quyền sử dụng đất không bị áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời theo quy định của pháp luật.”

Như vậy, người đang chấp hành án phạt tù sẽ được quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất thuộc sở hữu của mình khi đáp ứng đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật. Ngoài ra, ở một số trường hợp cụ thể cần phải đảm bảo các điều kiện thủ tục theo quy định khác.

2. Thực hiện việc chuyển nhượng khi đang bị giam

Căn cứ theo quy định tại điểm a, khoản 3, Điều 27 Luật Đất đai 2024 thì hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất phải được công chứng hoặc chứng thực. Mặc dù người đang chấp hành án phạt tù vẫn có quyền chuyển nhượng quyền sử dụng đất, nhưng vì bị hạn chế về tự do nên họ không thể trực tiếp đến cơ quan nhà nước có thẩm quyền để thực hiện các thủ tục công chứng, chứng thực, đăng ký đất đai,… Vì vậy, người đang chấp hành án phạt tù cần ủy quyền cho một người khác thay mặt họ thực hiện các thủ tục pháp lý liên quan để chuyển nhượng quyền sử dụng đất.

Tuy nhiên, hợp đồng ủy quyền trên cũng cần được công chứng hoặc chứng thực theo quy định của pháp luật. Trong khi đó, người đang chấp hành án phạt tù không thể đến trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng để thực hiện thủ tục này. Trường hợp này, người đang chấp hành án phạt tù có thể yêu cầu tổ chức hành nghề công chứng thực hiện thủ tục công chứng ngoài trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng theo quy định tại điểm c, khoản 2, Điều 46 Luật Công chứng năm 2024:

“Điều 46. Địa điểm công chứng

2. Việc công chứng có thể được thực hiện ngoài trụ sở của tổ chức hành nghề công chứng nếu người yêu cầu công chứng thuộc các trường hợp sau đây:

         …

         c) Đang bị tạm giữ, tạm giam; đang thi hành án phạt tù; đang bị áp dụng biện pháp xử lí hành chính;”

 Cơ quan thực hiện việc công chứng có thể gửi công văn đến ban quản lý trại giam nêu rõ việc đang tiếp nhận và thực hiện yêu cầu công chứng hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà một trong các bên tham gia giao dịch là người đang chấp hành án tại trại giam; đồng thời đề nghị được gặp gỡ người đó để thực hiện công chứng.

Sau khi công chứng hoặc chứng thực hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, các bên thực hiện việc đăng ký biến động đất đai tại Cơ quan có thẩm quyền trong thời hạn 30 ngày, kể từ ngày có biến động theo như quy định tại khoản 3 Điều 133 Luật Đất đai 2024.

Như vậy, người chấp hành án phạt tù dù bị tước đi một số quyền cơ bản của công dân nhưng vẫn được cho phép tự mình hoặc thông qua người đại diện để thực hiện giao dịch dân sự. Do đó, đối với các trường hợp mà cá nhân đang chấp hành án phạt tù muốn chuyển nhượng lại quyền sử dụng đất thì vẫn có thể được thực hiện theo đúng trình tự, thủ tục của pháp luật.

Đăng Khoa

Trên đây là chia sẻ của Luật Emerald về “Người đang “ở tù” có được chuyển nhượng quyền sử dụng đất không?”. Nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.