Chế độ thai sản là chính sách an sinh xã hội nhận được nhiều sự quan tâm của người lao động. Đây là một trong những quyền lợi mà người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được hưởng trong quá trình thai sản từ khi mang thai đến khi nuôi con nhỏ.
Lao động nữ là lực lượng đóng vai trò trực tiếp trong việc duy trì nguồn dân số cũng như nguồn lực lao động trong tương lai. Vì vậy, việc đảm bảo quyền lợi của lao động nữ bằng chế độ thai sản là thiết yếu trong chính sách an sinh của mỗi quốc gia.
Vậy khi người lao động nữ mang thai và sinh con, pháp luật Việt Nam quy định gì để đảm bảo chế độ thai sản của họ được thực hiện? Bạn đọc hãy cùng Luật Emerald tìm hiểu qua bài viết ngay sau đây.
1. Điều kiện hưởng chế độ thai sản
Theo quy định tại khoản 1 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội 2014 (sửa đổi, bổ sung năm 2015, 2018, 2019) (Luật Bảo hiểm xã hội), người lao động được hưởng chế độ thai sản khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:
– Lao động nữ mang thai;
– Lao động nữ sinh con;
– Lao động nữ mang thai hộ và người mẹ nhờ mang thai hộ;
– Người lao động nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi;
– Lao động nữ đặt vòng tránh thai, người lao động thực hiện biện pháp triệt sản;
– Lao động nam đang đóng bảo hiểm xã hội có vợ sinh con.
– Đối với lao động nữ sinh con, mang thai hộ hoặc nhờ mang thai hộ và nhận nuôi con nuôi dưới 06 tháng tuổi phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 06 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi.
2. Thời gian hưởng chế độ thai sản
Tùy từng giai đoạn của thai kỳ mà lao động nữ sẽ được hưởng thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản khác nhau.
Khám thai (Điều 32 Luật Bảo hiểm xã hội):
– Thời gian nghỉ tính theo ngày làm việc không kể ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết, ngày nghỉ hằng tuần.
– Lao động nữ được nghỉ việc để đi khám thai 05 lần, mỗi lần 01 ngày.
– Trường hợp ở xa cơ sở khám bệnh, chữa bệnh hoặc người mang thai có bệnh lý hoặc thai không bình thường thì được nghỉ 02 ngày cho mỗi lần khám thai.
Sẩy thai, nạo, hút thai, thai chết lưu hoặc phá thai bệnh lý (Điều 33 Luật Bảo hiểm xã hội):
– Thời gian nghỉ tính cả ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết, ngày nghỉ hằng tuần.
– Lao động nữ được nghỉ việc theo chỉ định của cơ sở khám chữa bệnh có thẩm quyền, thời gian tối đa được quy định như sau:
- 10 ngày nếu thai dưới 05 tuần tuổi.
- 20 ngày nếu thai từ 05 đến dưới 13 tuần tuổi.
- 40 ngày nếu thai từ 13 đến dưới 25 tuần tuổi.
- 50 ngày nếu thai từ 25 tuần tuổi trở lên.
Sinh con (Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội):
– Thời gian nghỉ tính cả ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết, ngày nghỉ hằng tuần.
– Lao động nữ sinh con được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản trước và sau khi sinh con là 06 tháng.
– Trường hợp lao động nữ sinh đôi trở lên thì tính từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con, người mẹ được nghỉ thêm 01 tháng.
– Thời gian nghỉ hưởng chế độ thai sản trước khi sinh tối đa không quá 02 tháng.
3. Mức hưởng chế độ thai sản khi sinh con
Trợ cấp một lần:
Theo quy định tại Điều 38 Luật Bảo hiểm xã hội, mức hưởng trợ cấp một lần đối với lao động nữ sinh con là 02 lần mức lương cơ sở tại tháng lao động nữ sinh con đối với mỗi con.
Mức hưởng theo thời gian nghỉ:
Theo quy định tại Điều 39 Luật Bảo hiểm xã hội, mức hưởng một tháng bằng 100% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của 06 tháng trước khi nghỉ việc hưởng chế độ thai sản. Trường hợp đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ 06 tháng thì mức hưởng là mức bình quân tiền lương tháng của các tháng đã đóng bảo hiểm xã hội.
4. Chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khoẻ sau khi sinh con
Theo quy định tại Điều 41 Luật Bảo hiểm xã hội 2014, lao động nữ ngay sau thời gian hưởng chế độ thai sản, trong khoảng thời gian 30 ngày đầu làm việc mà sức khỏe chưa phục hồi thì được nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khoẻ từ 05 ngày đến 10 ngày.
Thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe bao gồm cả ngày nghỉ lễ, nghỉ Tết, ngày nghỉ hằng tuần. Trường hợp có thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe từ cuối năm trước chuyển tiếp sang đầu năm sau thì thời gian nghỉ đó được tính cho năm trước.
Số ngày nghỉ cụ thể sẽ do người sử dụng lao động và Ban Chấp hành công đoàn cơ sở quyết định, trường hợp đơn vị sử dụng lao động chưa thành lập công đoàn cơ sở thì do người sử dụng lao động quyết định. Thời gian nghỉ dưỡng sức, phục hồi sức khỏe được quy định như sau:
– Tối đa 10 ngày đối với lao động nữ sinh một lần từ hai con trở lên.
– Tối đa 07 ngày đối với lao động nữ sinh con phải phẫu thuật.
– Tối đa 05 ngày đối với các trường hợp khác.
Trong thời gian này, người lao động được hưởng chế độ dưỡng sức, phục hồi sức khoẻ sau thai sản với mức hưởng mỗi ngày bằng 30% mức lương cơ sở.
5. Điều kiện hưởng chế độ thai sản trong trường hợp lao động nữ gặp sự cố khi mang thai phải nghỉ việc
Trong quá trình mang thai, người lao động nữ có thể gặp phải những sự cố không mong muốn làm khiến họ phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của bác sĩ. Khi rơi vào trường hợp này, lao động nữ cần lưu ý về điều kiện để được hưởng chế độ thai sản.
Theo đó, tại khoản 3 Điều 31 Luật Bảo hiểm xã hội quy định người lao động nữ mang thai đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 12 tháng trở lên mà khi mang thai phải nghỉ việc để dưỡng thai theo chỉ định của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền thì phải đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 03 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con. Như vậy để được hưởng chế độ thai sản thì trong khoảng thời gian 12 tháng trước khi sinh con, lao động nữ cần đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 03 tháng kể từ khi nghỉ việc để dưỡng thai thì mới được hưởng chế độ thai sản theo quy định của pháp luật.
Ví dụ: Chị B đi làm và đóng bảo hiểm xã hội từ tháng 01/2020. Đến tháng 6/2021 chị có thai và phải nghỉ việc vì thai khó. Ngày 17/3/2022 chị sinh con. Như vậy, tính từ tháng 4 năm 2021 đến tháng 3 năm 2022 chị B mới chỉ đóng bảo hiểm xã hội 02 tháng trong vòng 12 tháng nên chưa đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản (chỉ mới đóng tháng 4, 5, tháng 6 nghỉ chưa đóng).
Phan Văn Có
Trên đây là bình luận, chia sẻ của Luật Emerald về “Chế độ thai sản đối với lao động nữ khi mang thai và sinh con”. Nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.