Luật Bảo hiểm xã hội 2024 chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2025. Luật mới đã có nhiều sửa đổi, bổ sung quan trọng liên quan đến chế độ thai sản so với quy định cũ của Luật Bảo hiểm xã hội 2014.
Vậy những thay đổi đó là gì? Người lao động cần lưu ý những quy định nào để chủ động trong việc bảo vệ quyền lợi thai sản của mình? Để trả lời những câu hỏi trên, mời quý bạn đọc hãy cùng Luật Emerald tìm hiểu qua bài viết dưới đây nhé!
1. Đóng BHXH tự nguyện cũng được hưởng thai sản
Từ 01/7/2025, theo quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, khi tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện, người tham gia có thể được hưởng các chế độ sau đây[1]: (i) Trợ cấp thai sản; (ii) Chế độ hưu trí; (iii) Chế độ tử tuất; (iv) Bảo hiểm tai nạn lao động.
Trước đó, theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2014, người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) tự nguyện chỉ được hưởng hai chế độ[2] là chế độ hưu trí và tử tuất.
2. Chồng đóng BHXH tự nguyện, vợ nội trợ cũng được hưởng trợ cấp thai sản
Điều 94 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 quy định, lao động nam có vợ sinh con thì không bắt buộc vợ phải tham gia BHXH, chỉ cần chồng tham gia BHXH tự nguyện thì vợ cũng sẽ được hưởng chế độ thai sản. Mức trợ cấp thai sản được hưởng là 2.000.000 đồng cho mỗi con được sinh ra theo quy định tại Điều 95 Luật Bảo hiểm xã hội 2024.
Đối với quy định này, cần lưu ý một số điểm sau:
(i) Trường hợp chỉ có vợ tham gia BHXH mà qua đời sau sinh thì chồng hoặc người nuôi dưỡng trực tiếp được hưởng trợ cấp thai sản[3];
(ii) Trường hợp cả chồng và vợ đều tham gia BHXH thì chỉ 1 trong 2 người được nhận trợ cấp thai sản[4];
(iii) Trường hợp lao động nữ sinh con hoặc lao động nam có vợ sinh con đồng thời đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản theo cả BHXH bắt buộc và BHXH tự nguyện thì chỉ được hưởng theo chế độ của BHXH bắt buộc[5];
(iv) Trường hợp một người đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản trong BHXH bắt buộc, người còn lại được hưởng trợ cấp thai sản trong BHXH tự nguyện thì cả hai đều được hưởng quyền lợi tương ứng với quy định của hình thức BHXH mà mình tham gia[6].
3. Lao động nam được xin nghỉ ở nhà chăm vợ con trong 60 ngày kể từ khi vợ sinh
Theo quy định mới của Luật Bảo hiểm xã hội 2024, lao động nam tham gia BHXH bắt buộc được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản trong 60 ngày kể từ ngày vợ sinh con[7], thay vì 30 ngày[8] như quy định trước đó tại Luật Bảo hiểm xã hội 2014. Cụ thể:
– 05 ngày làm việc;
– 07 ngày làm việc khi vợ sinh con phải phẫu thuật hoặc sinh con dưới 32 tuần tuổi;
– Nếu vợ sinh đôi thì được nghỉ 10 ngày làm việc. Nếu sinh ba trở lên thì được nghỉ thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi;
– Nếu vợ sinh đôi phải phẫu thuật thì được nghỉ 14 ngày làm việc. Trường hợp sinh ba trở lên phải phẫu thuật thì được nghỉ thêm 03 ngày làm việc cho mỗi con tính từ con thứ ba trở đi;
– Nếu người lao động nghỉ nhiều lần thì ngày đầu tiên của lần nghỉ cuối cùng phải trong vòng 60 ngày kể từ ngày vợ sinh. Tổng thời gian nghỉ của tất cả các lần cộng lại cũng không được vượt quá thời gian quy định.
4. Mọi trường hợp phá thai đều được hưởng chế độ thai sản
Trước đây, đối với trường hợp phá thai, Luật Bảo hiểm xã hội 2014 chỉ cho phép hưởng chế độ thai sản khi phá thai vì lý do bệnh lý. Luật Bảo hiểm xã hội 2024 đã mở rộng, cho phép người lao động được hưởng chế độ thai sản khi phá thai, không phân biệt lý do.
Thời gian nghỉ tối đa vẫn được giữ nguyên theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội 2014, cụ thể như sau:
– 10 ngày nếu thai dưới 05 tuần tuổi;
– 20 ngày nếu thai từ đủ 05 tuần tuổi đến dưới 13 tuần tuổi;
– 40 ngày nếu thai từ đủ 13 tuần tuổi đến dưới 22 tuần tuổi;
– 50 ngày nếu thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên.
5. Con sinh ra mất sớm, mẹ vẫn nghỉ thai sản đủ 6 tháng
Khoản 2 Điều 52 Luật Bảo hiểm xã hội 2024 cho phép lao động nữ mang thai từ đủ 22 tuần tuổi trở lên đủ điều kiện hưởng chế độ thai sản mà bị sảy thai, phá thai, thai chết trong tử cung, thai chết trong khi chuyển dạ thì lao động nữ và chồng được nghỉ việc hưởng chế độ thai sản. Như vậy, vợ vẫn được nghỉ đủ 6 tháng, chồng vẫn được nghỉ để chăm vợ, và cả hai vẫn được hưởng đầy đủ quyền lợi như trường hợp sinh con bình thường.
Nếu lao động nữ mang thai đôi trở lên mà khi sinh có thai chết trong tử cung hoặc trong khi chuyển dạ, thì thời gian nghỉ thai sản và trợ cấp một lần vẫn được tính theo tổng số thai (bao gồm cả con sống, con chết và thai chết).
Quy định này đã mở rộng quyền lợi của chế độ thai sản hơn so với quy định của luật cũ. Trước đây, Luật Bảo hiểm xã hội 2014 cho phép người lao động nghỉ việc hưởng chế độ thai sản trong các trường hợp con chết nhưng thời gian nghỉ không vượt quá 6 tháng[9]:
– Nếu con dưới 02 tháng tuổi bị chết thì mẹ được nghỉ việc 04 tháng tính từ ngày sinh con;
– Nếu con từ 02 tháng tuổi trở lên bị chết thì mẹ được nghỉ việc 02 tháng tính từ ngày con chết, nhưng thời gian nghỉ việc hưởng chế độ thai sản không vượt quá 06 tháng.
Mai Chi
Trên đây là bình luận, chia sẻ của Luật Emerald về “5 chính sách mới về chế độ thai sản theo Luật Bảo hiểm xã hội 2024”. Nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.
[1] Khoản 3 Điều 4 Luật Bảo hiểm xã hội 2024
[2] Khoản 2 Điều 4 Luật Bảo hiểm xã hội 2014
[3] Khoản 2 Điều 94 Luật Bảo hiểm xã hội 2014
[4] Khoản 3 Điều 94 Luật Bảo hiểm xã hội 2014
[5] Khoản 4 Điều 94 Luật Bảo hiểm xã hội 2014
[6] Khoản 5, khoản 6 Điều 94 Luật Bảo hiểm xã hội 2014
[7] Khoản 2, khoản 3 Điều 53 Luật Bảo hiểm xã hội 2024
[8] Điểm d khoản 2 Điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2014
[9] Khoản 3 điều 34 Luật Bảo hiểm xã hội 2014