Quyền khởi kiện đòi lại tiền cho vay và cách tính lãi suất do chậm trả
Tôi có cho bạn mình vay nhiều khoản vay có giấy vay tiền. Mỗi khoản vay là 50 triệu, 100 triệu và 200 triệu với lãi suất 3% mỗi tháng mà không có thế chấp tài sản. Hiện hai khoản 50 triệu và 100 triệu đã đến hạn trả từ tháng 12/2023 trả nhưng bạn tôi chưa trả, còn khoản vay 200 triệu đến tháng 12 năm nay mới đến hạn trả. Bạn tôi cũng đã ngưng đóng lãi cho cả 03 khoản vay từ tháng 03/2024. Luật sư cho tôi hỏi tôi có thể kiện để và đòi lại toàn bộ số tiền trên cả gốc lẫn lãi được không.
Tư vấn
Dựa trên những thông tin trên, có thể thấy bạn anh đã vi phạm nghĩa vụ trả tiền, trả lãi đúng hạn trong hợp đồng vay tài sản (cụ thể ở đây là vay tiền có lãi). Với tình huống này, Luật Emerald thông tin đến anh như sau:
1. Về việc khởi kiện đòi lại tiền
1.1. Quyền khởi kiện
Khoản 1 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015 quy định: “Bên vay tài sản là tiền thì phải trả đủ tiền khi đến hạn; nếu tài sản là vật thì phải trả vật cùng loại đúng số lượng, chất lượng, trừ trường hợp có thoả thuận khác.”
Xét thấy bạn của anh (bên vay) đã vi phạm nghĩa vụ theo quy định trên, anh có thể khởi kiện tại Toà án có thẩm quyền để yêu cầu bảo về quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo quy định tại Điều 186 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
1.2. Điều kiện khởi kiện đối với các khoản vay
Căn cứ theo Điều 470 Bộ luật Dân sự 2015, trong thời điểm hiện tại anh chỉ có thể khởi kiện yêu cầu bên vay trả lại khoản tiền của hai khoản vay đã đến hạn là khoản vay 50 triệu đồng và khoản vay 100 triệu đồng.
Đối với khoản vay 200 triệu đồng, do khoản vay này chưa đến hạn thanh toán nên chưa đủ điều kiện để khởi kiện đòi lại toàn bộ số tiền nên sẽ không được thụ lý theo quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
2. Về số tiền có thể đòi lại được
2.1. Tiền gốc
Do hiện tại anh chỉ đủ điều kiện để khởi kiện đối với khoản vay 50 triệu và khoản vay 100 triệu nên anh chỉ có thể khởi kiện để yêu cầu bên vay trả lại số tiền gốc này. Trong trường hợp bên vay đã có trả một phần tiền gốc thì số tiền đòi lại là số tiền gốc còn lại.
2.2. Tiền lãi
Trường hợp của anh là thoả thuận vay tiền có lãi mà khi đến hạn bên vay không trả hoặc trả không đầy đủ. Đối với trường hợp này, khoản 5 Điều 466 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về lãi suất như sau:
2.2.1. Về lãi suất trong hợp đồng vay giữa các bên
Hợp đồng vay tiền giữa anh và bên vay là hợp đồng vay tiền dân sự có lãi với lãi suất là 3%/tháng, tương ứng là 36%/năm. Lãi suất thoả thuận của hai bên đã vượt quá quy định của pháp luật. Theo quy định tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015, lãi suất các bên thoả thuận không được vượt quá 20%/năm, tương ứng là 1,66%/tháng. Phần lãi suất vượt quá mức lãi suất này không có hiệu lực pháp luật.
Vì vậy, số tiền lãi mà bên vay phải trả cho anh là 20%/năm. Đối với phần tiền lãi vượt quá mà bên vay đã trả sẽ được trừ thẳng vào tiền gốc và số tiền lãi phải trả chỉ được tính trên số tiền gốc còn lại.
2.2.2. Cách tính phần tiền lãi có thể yêu cầu bên vay trả
– Đối với phần lãi trong hạn thanh toán mà bên vay chưa trả, theo quy định của pháp luật hiện hành bên vay phải trả thêm phần lãi chậm trả đối với phần lãi này. Theo quy định hiện hành, mức lãi suất được xác định bằng 50% mức lãi suất quy định tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự 2015 – tương đương 10%/năm.
Cách tính lãi như sau: Tiền lãi trên nợ lãi chưa trả = (nợ lãi chưa trả) x (lãi suất quy định tại khoản 2 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015 tại thời điểm trả nợ x (thời gian chậm trả tiền lãi trên nợ gốc).
– Đối với phần lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả sẽ được tính bằng 150% mức lãi suất vay do các bên thỏa thuận trong hợp đồng tương ứng với thời gian chậm trả, trừ trường hợp có thỏa thuận khác. Mức lãi suất trên nợ gốc quá hạn do các bên thỏa thuận không được vượt quá 150% mức lãi suất quy định tại khoản 1 Điều 468 Bộ luật Dân sự năm 2015, tức là không quá 35%/năm.
Cách tính lãi như sau: Tiền lãi trên nợ gốc quá hạn chưa trả = (nợ gốc quá hạn chưa trả) x (lãi suất do các bên thỏa thuận hoặc 150% lãi suất vay do các bên thỏa thuận) x (thời gian chậm trả nợ gốc).
Hoài Anh
Trên đây là tư vấn của Luật Emerald về “Quyền khởi kiện đòi lại tiền cho vay và cách tính lãi suất do chậm trả“. Nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.