Bạn đọc Nguyễn Thị Thu T có hỏi:
Ba em trước khi mất có lập di chúc để lại tài sản là căn nhà cho mẹ em và em. Tuy nhiên, các cô chú của ba em nói rằng di chúc đó không hợp lệ nên tài sản phải chia thêm phần của bà nội, vì bà nội còn sống. Lý do họ đưa ra là cả 02 người làm chứng trong di chúc của ba em đều mất. Vậy trong trường hợp này di chúc có hợp lệ hay không?
Cảm ơn bạn Thu T, về vấn đề này Luật Emerald có câu trả lời cho bạn như sau:
Đầu tiên phải xem xét Di chúc là gì, “Di chúc là sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác sau khi chết” ( Điều 624 Bộ Luật Dân sự)
Về hình thức của di chúc:
Tại Điều 627 Bộ luật dân sự 2015 có quy định: “Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng”.
Vì vậy, di chúc có thể là di chúc bằng văn bản hoặc di chúc bằng miệng.
Di chúc bằng Văn bản bao gồm: Di chúc không có người làm chứng, di chúc có người làm chứng, di chúc có chứng thực, di chúc có công chứng
Về nội dung của di chúc:
Tại Điều 631 Bộ luật dân sự 2015, “Di Chúc gồm các nội dung chủ yếu sau: ngày, tháng, năm lập di chúc; họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc; Họ, tên người, cơ quan, tổ chức hưởng di sản; Di sản để lại và nơi có di sản”
Ai là người làm chứng cho việc lập di chúc?
Căn cứ Điều 632 Bộ luật dân sự 2015, mọi người đều có thể làm chứng cho việc lập di chúc, trừ các trường hợp sau: là “người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc; người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc; người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.”
Di chúc có hai người làm chứng nhưng hai người họ qua đời hết thì làm sao?
a) Đối với di chúc bằng miệng
Trường hợp di chúc là di chúc miệng thì phải có ít nhất hai người làm chứng có mặt để ghi chép lại, cùng ký tên và điểm chỉ tại thời điểm người lập di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng. Trong vòng 05 ngày làm việc kể từ thời điểm trên, di chúc này phải được công chứng, chứng thực, xác nhận chữ ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng thì mới được xem là hợp pháp.
Lưu ý: sau 03 tháng kể từ thởi điểm di chúc miệng mà người lập di chúc còn sống, minh mẫn, sáng suốt thì di chúc miệng mặc nhiên bị hủy bỏ.
Trong trường hợp cả hai người làm chứng đều qua đời mà di chúc miệng vẫn chưa được công chứng, chứng thực hoặc đã quá hạn công chứng, chứng thực thì xem như là di chúc không hợp pháp, không có giá trị pháp lý và di sản sẽ được phân chia theo quy định của pháp luật.
b) Đối với di chúc bằng văn bản
Nếu như tại thời điểm lập di chúc những người làm chứng này đã xác nhận chữ ký, điểm chỉ của người lập di chúc và ký vào bản di chúc thì di chúc đó vẫn được xem là hợp pháp và có hiệu lực pháp luật trong trường hợp cả hai người làm chứng đều qua đời. Nếu không, di chúc này được xem là di chúc bằng văn bản không có người làm chứng. Trong trường hợp này, di chúc vẫn được xem là có giá trị pháp lý nếu người lập di chúc tự viết, ký tên và di chúc phải có các nội dung sau:
Ngày, tháng, năm lập di chúc;
Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc;
Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản;
Di sản để lại và nơi có di sản;
Các nội dung khác (nếu có).
Ngoài ra, di chúc không được viết tắt hoặc viết bằng ký hiệu, nếu di chúc gồm nhiều trang thì mỗi trang phải được ghi số thứ tự và có chữ ký hoặc điểm chỉ của người lập di chúc. Nếu di chúc có sự tẩy xóa, sửa chữa thì người tự viết di chúc phải ký tên bên cạnh chỗ tẩy xóa, sửa chữa.
Tại Điều 630 Bộ luật dân sự 2015 cũng quy định cụ thể di chúc hợp pháp phải có đủ điều kiện gì, theo đó “Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa, cưỡng éo; Nội dung của di chúc không vi phạm điều ấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định pháp luật.” Ngoài ra, di chúc bằng văn bản mà không có công chứng, chứng thực chỉ được coi là hợp pháp nếu có đủ các điều kiện vừa nêu.
Như vậy, do bạn không nói rõ hình thức di chúc của cha bạn vì vậy căn cứ vào những quy định như trên thì bạn có thể xem xét tính hợp pháp của di chúc bạn nhé. Nếu có thắc mắc gì khác vui lòng liên hệ đến số hot line 1900 299289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com
Trân trọng!