Bên cạnh cá nhân, pháp nhân là chủ thể cơ bản trong các lĩnh vực pháp luật, đóng vai trò quan trọng trong việc xác định tư cách pháp lý của tổ chức. Bộ luật Dân sự 2015 dành hẳn một chương riêng (Chương IV) để quy định về pháp nhân. Vậy pháp nhân là gì? Có mấy loại pháp nhân? Quy định về năng lực pháp luật của pháp nhân và tư cách pháp nhân của các doanh nghiệp hiện nay ở Việt Nam ra sao? Hãy cùng Luật Emerald tìm hiểu qua bài viết sau đây.
1. Pháp nhân là gì?
Hiện nay, chưa có định nghĩa rõ ràng nào giải thích về pháp nhân được quy định trong luật. Tuy nhiên, tại Điều 74 Bộ luật Dân sự 2015, một tổ chức đáp ứng đầy đủ các điều kiện được dưới đây thì được công nhận là pháp nhân:
– Được thành lập theo quy định của pháp luật Việt Nam (Bộ luật Dân sự, Luật Doanh nghiệp,…);
– Cơ cấu tổ chức theo quy định:
+ Có cơ quan điều hành. Tổ chức, nhiệm vụ và quyền hạn của cơ quan điều hành của pháp nhân được quy định trong điều lệ của pháp nhân hoặc trong quyết định thành lập pháp nhân.
+ Có cơ quan khác theo quyết định của pháp nhân hoặc theo quy định của pháp luật.
– Có tài sản độc lập với cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình;
– Nhân danh mình tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập.
2. Phân loại pháp nhân
Bộ luật Dân sự 2015 căn cứ vào mục tiêu hoạt động của pháp nhân mà chia pháp nhân thành 02 nhóm chính theo quy định tại Điều 75 và Điều 76:
|
Pháp nhân thương mại |
Pháp nhân phi thương mại |
|
| Khái niệm |
Pháp nhân có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận và lợi nhuận được chia cho các thành viên |
Pháp nhân không có mục tiêu chính là tìm kiếm lợi nhuận; nếu có lợi nhuận thì cũng không được phân chia cho các thành viên. |
| Bao gồm | – Doanh nghiệp.
– Các tổ chức kinh tế khác. |
Cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân, tổ chức chính trị, tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp, quỹ xã hội, quỹ từ thiện, doanh nghiệp xã hội và các tổ chức phi thương mại khác. |
| Việc thành lập, hoạt động, chấm dứt | Theo quy định của Bộ luật Dân sự, Luật Doanh nghiệp và quy định khác liên quan. |
Theo quy định của Bộ luật Dân sự, các luật về tổ chức bộ máy nhà nước và quy định khác liên quan. |
3. Năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân
Theo quy định tại Điều 86 Bộ luật Dân sự 2015, năng lực pháp luật dân sự của pháp nhân là khả năng của pháp nhân có các quyền, nghĩa vụ dân sự, không bị hạn chế, trừ trường hợp luật quy định khác.
– Thời điểm phát sinh năng lực:
+ Pháp nhân được cơ quan nhà nước thành lập: Từ thời điểm được cơ quan nhà nước có thẩm quyền thành lập hoặc cho phép thành lập.
+ Pháp nhân phải đăng ký hoạt động: Từ thời điểm ghi vào sổ đăng ký.
– Thời điểm chấm dứt năng lực: kể từ thời điểm chấm dứt pháp nhân.
4. Tư cách pháp nhân của doanh nghiệp theo quy định của Luật Doanh nghiệp
Luật Doanh nghiệp 2020 quy định 05 loại hình doanh nghiệp ở Việt Nam hiện nay, bao gồm:
– Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên.
– Công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên.
– Công ty cổ phần.
– Công ty hợp danh.
– Doanh nghiệp tư nhân.
Trong số các doanh nghiệp trên, chỉ duy nhất doanh nghiệp tư nhân là không có tư cách pháp nhân. Theo khoản 1 Điều 188, doanh nghiệp tư nhân là doanh nghiệp do một cá nhân làm chủ và tự chịu trách nhiệm bằng toàn bộ tài sản của mình về mọi hoạt động của doanh nghiệp, do đó doanh nghiệp tư nhân không đáp ứng điều kiện để được xem là một pháp nhân.
Lưu ý: ngoại lệ duy nhất của pháp nhân là loại hình doanh nghiệp công ty hợp danh. Mặc dù thành viên hợp danh không có tài sản độc lập với công ty nhưng công ty hợp danh lại tồn tại thành viên góp vốn. Đây là những thành viên có tài sản độc lập với công ty, chỉ chịu trách nhiệm về các khoản nợ của công ty trong phạm vi số vốn đã cam kết góp. Tại khoản 2 Điều 177 Luật Doanh nghiệp 2020 quy định: Công ty hợp danh có tư cách pháp nhân kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp.
Xem thêm: Chi nhánh, văn phòng đại diện, địa điểm kinh doanh có tư cách pháp nhân không?
Phan Văn Có
Trên đây là bình luận, chia sẻ của Luật Emerald về “Quy định pháp luật về pháp nhân”. Nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.