Hỏi cung bị can là hoạt động điều tra thu thập chứng cứ trong tố tụng hình sự, do Điều tra viên tiến hành bằng cách đặt câu hỏi để bị can trả lời và ghi nhận thông qua việc ghi âm, ghi hình có âm thanh, trong biên bản hỏi cung bị can. Vậy việc hỏi cung bị can được pháp luật quy định như thế nào? Để hiểu rõ hơn về vấn đề này theo quy định của pháp luật, quý bạn đọc hãy cùng Luật Emerald tìm hiểu nhé.
1. Bị can là ai?
Theo quy định tại khoản 1 Điều 60 BLTTHS 2015, bị can là người hoặc pháp nhân bị khởi tố về hình sự. Quyền và nghĩa vụ của bị can là pháp nhân được thực hiện thông qua người đại diện theo pháp luật của pháp nhân theo quy định của BLTTHS 2015.
Bị can có các quyền sau:
– Được biết lý do mình bị khởi tố;
– Được thông báo, giải thích về quyền và nghĩa vụ của mình;
– Nhận quyết định khởi tố bị can; quyết định thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can, quyết định phê chuẩn quyết định khởi tố bị can, quyết định phê chuẩn quyết định thay đổi, bổ sung quyết định khởi tố bị can; quyết định áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp ngăn chặn, biện pháp cưỡng chế; bản kết luận điều tra; quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ điều tra; quyết định đình chỉ, tạm đình chỉ vụ án; bản cáo trạng, quyết định truy tố và các quyết định tố tụng khác theo quy định của BLTTHS 2015;
– Trình bày lời khai, trình bày ý kiến, không buộc phải đưa ra lời khai chống lại chính mình hoặc buộc phải nhận mình có tội;
– Đưa ra chứng cứ, tài liệu, đồ vật, yêu cầu;
– Trình bày ý kiến về chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan và yêu cầu người có thẩm quyền tiến hành tố tụng kiểm tra, đánh giá;
– Đề nghị giám định, định giá tài sản; đề nghị thay đổi người có thẩm quyền tiến hành tố tụng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch, người dịch thuật;
– Tự bào chữa, nhờ người bào chữa;
– Đọc, ghi chép bản sao tài liệu hoặc tài liệu được số hóa liên quan đến việc buộc tội, gỡ tội hoặc bản sao tài liệu khác liên quan đến việc bào chữa kể từ khi kết thúc điều tra khi có yêu cầu;
– Khiếu nại quyết định, hành vi tố tụng của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.
Bị can có các nghĩa vụ sau:
– Có mặt theo giấy triệu tập của người có thẩm quyền tiến hành tố tụng. Trường hợp vắng mặt không vì lý do bất khả kháng hoặc không do trở ngại khách quan thì có thể bị áp giải, nếu bỏ trốn thì bị truy nã;
– Chấp hành quyết định, yêu cầu của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.
2. Quy định của pháp luật về hỏi cung bị can
Việc hỏi cung bị ban được quy định tại Điều 183 BLTTHS 2015 như sau:
– Việc hỏi cung bị can do Điều tra viên tiến hành ngay sau khi có quyết định khởi tố bị can. Có thể hỏi cung bị can tại nơi tiến hành điều tra hoặc tại nơi ở của người đó.
– Trước khi hỏi cung bị can: Điều tra viên phải thông báo cho Kiểm sát viên và người bào chữa thời gian, địa điểm hỏi cung.
– Hỏi cung bị can:
+ Hỏi cung bị can lần đầu: thì Điều tra viên phải giải thích cho bị can biết rõ quyền và nghĩa vụ theo quy định tại Điều 60 của BLTTHS 2015. Việc này phải ghi vào biên bản.
+ Vụ án có nhiều bị can: thì khi hỏi cung thì phải hỏi riêng từng người và không để họ tiếp xúc với nhau. Có thể cho bị can viết bản tự khai của mình.
+ Kiểm sát viên hỏi cung bị can: trong trường hợp bị can kêu oan, khiếu nại hoạt động điều tra hoặc có căn cứ xác định việc điều tra vi phạm pháp luật hoặc trong trường hợp khác khi xét thấy cần thiết.
+ Ghi âm, ghi hình có âm thanh khi hỏi cung bị can: Việc hỏi cung bị can tại cơ sở giam giữ hoặc tại trụ sở Cơ quan điều tra, cơ quan được giao nhiệm vụ tiến hành một số hoạt động điều tra phải được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh. Việc hỏi cung bị can tại địa điểm khác được ghi âm hoặc ghi hình có âm thanh theo yêu cầu của bị can hoặc của cơ quan, người có thẩm quyền tiến hành tố tụng.
– Những lưu ý khi hỏi cung bị can:
+ Thời gian hỏi cung: Không hỏi cung bị can vào ban đêm, trừ tường hợp không thể trì hoãn được nhưng phải ghi rõ lý do vào biên bản.
+ Điều tra viên, Cán bộ điều tra, Kiểm sát viên, Kiểm tra viên bức cung, dùng nhục hình đối với bị can thì phải chịu trách nhiệm hình sự theo BLHS 2015.
3. Biên bản hỏi cung bị can
Theo quy định tại Điều 184 BLTTHS 2015 thì mỗi lần hỏi cung bị can đều phải lập biên bản. Biên bản hỏi cung bị can được lập theo quy định tại Điều 178 BLTTHS 2015 và trong biên bản phải ghi đầy đủ lời trình bày của bị can, các câu hỏi và câu trả lời.
Lưu ý: Điều tra viên, Cán bộ điều tra không được tự mình thêm, bớt hoặc sửa chữa lời khai của bị can.
Trường hợp bị can viết bản tự khai thì Điều tra viên, Cán bộ điều tra và bị can cùng ký xác nhận vào bản tự khai đó.
Trường hợp hỏi cung bị can có người phiên dịch: Điều tra viên, Cán bộ điều tra phải giải thích quyền và nghĩa vụ của người phiên dịch, đồng thời giải thích cho bị can biết quyền yêu cầu thay đổi người phiên dịch; người phiên dịch phải ký vào từng trang của biên bản hỏi cung.
Trường hợp hỏi cung bị can có mặt người bào chữa, người đại diện của bị can: Điều tra viên, Cán bộ điều tra phải giải thích cho những người này biết quyền và nghĩa vụ của họ trong khi hỏi cung bị can. Bị can, người bào chữa, người đại diện cùng ký vào biên bản hỏi cung. Trường hợp người bào chữa được hỏi bị can thì biên bản phải ghi đầy đủ câu hỏi của người bào chữa và trả lời của bị can.
Sau khi hỏi cung thì Điều tra viên, Cán bộ điều tra phải đọc biên bản cho bị can nghe hoặc để bị can tự đọc. Trường hợp bổ sung, sữa chữa biên bản hỏi cung bị can thì Điều tra viên, Cán bộ điều tra và bị can cùng ký xác nhận. Nếu biên bản có nhiều trang thì bị can ký từng trang biên bản.
Kiểm sát viên hỏi cung bị can: sau khi hỏi cung bị can, biên bản hỏi cung phải được chuyển ngay cho Điều tra viên để đưa vào hồ sơ vụ án.
4. Những lưu ý khi hỏi cung bị can là người dưới 18 tuổi
Ngoài những quy định trên thì khi hỏi cung bị can là người dưới 18 tuổi thì cần lưu ý các quy định tại Điều 421 BLTTHS 2015 như sau:
– Khi hỏi cung bị can là người dưới 18 tuổi thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải thông báo trước thời gian, địa điểm hỏi cung bị can cho người bào chữa, người đại diện của họ. Vì đối tượng hỏi cung là người dưới 18 tuổi nên khi thông báo thời gian, địa điểm hỏi cung bị can thì ngoài thông báo cho người bào chữa thì cơ quan có thẩm quyền tiến hành tố tụng phải thông báo cho người đại diện của bị can biết.
– Việc hỏi cung bị can phải có mặt người bào chữa hoặc người đại diện của họ. Điều này nhằm đảm bảo rằng quyền và lợi ích hợp pháp của bị can là người dưới 18 tuổi được bảo vệ đầy đủ. Do người dưới 18 tuổi thường chưa có đủ nhận thức và kinh nghiệm để hiểu rõ về các quyền của mình và các thủ tục pháp lý, nên sự có mặt của người bào chữa hoặc người đại diện của họ sẽ giúp bảo vệ họ khỏi những tác động tiêu cực và đảm bảo quá trình hỏi cung được tiến hành công bằng
– Người bào chữa, người đại diện của bị can là người dưới 18 tuổi có thể hỏi bị can nếu như được Điều tra viên, Kiểm sát viên đồng ý. Sau mỗi lần lấy lời khai, hỏi cung của người có thẩm quyền kết thúc thì họ có thể hỏi bị can. Vì người bào chữa, người đại diện chỉ được có mặt khi hỏi cung bị can chứ không được quyền lấy lời khai. Việc lấy lời khai là nhiệm vụ, quyền hạn và trách nhiệm của Điều tra viên.
– Thời gian lấy lời khai người dưới 18 tuổi không quá hai lần trong 01 ngày và mỗi lần không quá 02 giờ, trừ trường hợp vụ án có nhiều tình tiết phức tạp. Vì tâm lý của người chưa đủ 18 tuổi dễ bị tổn thương nên việc lấy lời khai quá dài sẽ dễ gây ra áp lực tâm lý vì thế quy định này nhằm đảm bảo bị can là người dưới 18 tuổi có thời gian nghỉ ngơi để hồi phục sức khỏe và tinh thần sau khi bị hỏi cung.
Mỹ Duyên
Trên đây là bình luận, chia sẻ của Luật Emerald về “Hỏi cung bị can”. Nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email Emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.