Trong quá trình làm việc, người lao động (NLĐ) có thể vi phạm nội quy lao động như đi làm muộn, nghỉ việc không phép, không tuân thủ quy định về trang phục hoặc các quy định khác tại nơi làm việc. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp áp dụng hình thức phạt tiền hoặc trừ lương đối với NLĐ khi xảy ra các vi phạm nhằm tăng tính răn đe và duy trì kỷ luật lao động. Tuy nhiên, pháp luật lao động hiện hành có cho phép NSDLĐ áp dụng các biện pháp này hay không? NSDLĐ được quyền xử lý kỷ luật NLĐ bằng những hình thức nào và sẽ phải chịu trách nhiệm ra sao nếu tự ý phạt tiền NLĐ trái quy định? Bài viết dưới đây sẽ làm rõ các quy định pháp luật liên quan đến vấn đề này.
1. Quy định về xử lý kỷ luật lao động
Khi NLĐ có hành vi vi phạm nội quy lao động, NSDLĐ có quyền áp dụng các hình thức xử lý kỷ luật theo quy định của pháp luật. Cụ thể, Điều 124 BLLĐ quy định:
“Điều 124. Hình thức xử lý kỷ luật lao động
- Khiển trách.
- Kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng.
- Cách chức.
- Sa thải.”
Theo quy định trên, pháp luật hiện hành chỉ cho phép NSDLĐ áp dụng 04 hình thức xử lý kỷ luật lao động gồm: khiển trách, kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng, cách chức và sa thải. Tùy thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm của NLĐ, NSDLĐ có thể lựa chọn hình thức xử lý phù hợp. Có thể thấy, trong các hình thức xử lý kỷ luật lao động được pháp luật quy định không có hình thức phạt tiền hoặc cắt giảm tiền lương của NLĐ.
2. Có được phạt tiền NLĐ vi phạm nội quy công ty không?
Câu trả lời là không.
Như đã nói ở trên, hình thức phạt tiền NLĐ không được pháp luật quy định là hình thức xử lý kỷ luật NLĐ. Không chỉ không được quy định là một hình thức xử lý kỷ luật lao động, việc phạt tiền hoặc cắt lương NLĐ còn là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Điều 127 Bộ luật Lao động 2019 quy định:
“Điều 127. Các hành vi bị nghiêm cấm khi xử lý kỷ luật lao động
- Xâm phạm sức khỏe, danh dự, tính mạng, uy tín, nhân phẩm của người lao động.
- Phạt tiền, cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động.
- Xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động có hành vi vi phạm không được quy định trong nội quy lao động hoặc không thỏa thuận trong hợp đồng lao động đã giao kết hoặc pháp luật về lao động không có quy định.”
Như vậy, khoản 2 Điều 127 đã khẳng định rõ NSDLĐ không được áp dụng hình thức phạt tiền hoặc cắt lương để thay thế cho các biện pháp xử lý kỷ luật lao động theo luật định. Quy định này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ, đồng thời ngăn ngừa tình trạng doanh nghiệp lạm dụng quyền quản lý lao động để áp đặt các khoản phạt trái pháp luật.
Ngoài việc không được phép áp dụng hình thức phạt tiền đối với NLĐ, NSDLĐ thực hiện hành vi này còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật. Phần tiếp theo sẽ làm rõ mức xử phạt áp dụng đối với hành vi phạt tiền người lao động trái quy định.
3. Mức xử phạt đối với NSDLĐ khi phạt tiền NLĐ trái quy định
Như đã nói ở trên, việc phạt tiền hoặc cắt lương thay cho hình thức xử lý kỷ luật lao động là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm. Để bảo đảm tính răn đe và ngăn chặn tình trạng NSDLĐ lạm dụng quyền quản lý lao động, pháp luật hiện hành còn quy định chế tài xử phạt vi phạm hành chính đối với hành vi này, cụ thể tại khoản 3 Điều 19 NĐ 12/2022/NĐ-CP:
“Điều 19. Vi phạm quy định về kỷ luật lao động, trách nhiệm vật chất
3. Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động khi có một trong các hành vi sau đây:
…
b) Dùng hình thức phạt tiền hoặc cắt lương thay việc xử lý kỷ luật lao động;”
Trường hợp người vi phạm là tổ chức thì mức phạt sẽ gấp đôi theo quy định chung về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động.
Mặc dù pháp luật đã quy định chế tài xử phạt tương đối rõ ràng, trên thực tế vẫn còn nhiều doanh nghiệp áp dụng các hình thức như phạt tiền khi đi làm muộn, nghỉ việc không phép hoặc vi phạm nội quy công ty. Tình trạng này xuất phát từ việc một số NSDLĐ chưa nắm rõ quy định pháp luật hoặc NLĐ chưa mạnh dạn lên tiếng khi quyền lợi bị xâm phạm. Do đó, để hạn chế các vi phạm nêu trên, doanh nghiệp cần thường xuyên rà soát nội quy lao động, bảo đảm các biện pháp xử lý kỷ luật phù hợp với quy định của pháp luật; đồng thời, cơ quan có thẩm quyền cần tăng cường công tác tuyên truyền, thanh tra và kiểm tra nhằm kịp thời phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm, góp phần xây dựng quan hệ lao động hài hòa và ổn định.
Tóm lại, pháp luật lao động hiện hành chỉ cho phép NSDLĐ áp dụng 04 hình thức xử lý kỷ luật đối với NLĐ vi phạm nội quy lao động, bao gồm: khiển trách, kéo dài thời hạn nâng lương không quá 06 tháng, cách chức và sa thải. Do đó, việc phạt tiền hoặc cắt lương không phải là hình thức xử lý kỷ luật hợp pháp mà còn là hành vi bị pháp luật nghiêm cấm trong quá trình xử lý kỷ luật lao động. Trường hợp NSDLĐ áp dụng các biện pháp này, ngoài việc ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của NLĐ còn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo quy định của pháp luật. Vì vậy, cả NSDLĐ và NLĐ cần nắm rõ các quy định pháp luật liên quan để bảo đảm việc xử lý vi phạm được thực hiện đúng quy định, góp phần xây dựng quan hệ lao động ổn định và bền vững.
Thúy Hằng
Trên đây là chia sẻ của Luật Emerald về “Có được phạt tiền khi người lao động vi phạm nội quy công ty không?”. Nếu Quý vị cần giải đáp thắc mắc hoặc cần tư vấn về các vấn đề pháp lý, Quý vị có thể liên hệ trực tiếp đến hotline 1900 299 289 hoặc gửi câu hỏi đến website emeraldlawfirm.vn hoặc email emerald.VAA@gmail.com để được hỗ trợ, giải đáp kịp thời. Trân trọng cảm ơn.